Raad voor Cultuur waarschuwt: onafhankelijke journalistiek op Aruba is kwetsbaar

ORANJESTAD — De persvrijheid en de toekomst van onafhankelijke journalistiek op Aruba worden ernstig bedreigd door onder meer de afhankelijkheid van sociale media, een gebrek aan financiële middelen, desinformatie en de invloed van moderne technologie. Dat blijkt uit het rapport Vrije journalistiek, weerbare democratie van de Nederlandse Raad voor Cultuur, waarin de raad de Arubaanse regering nadrukkelijk oproept om onafhankelijke journalistiek te beschermen en te versterken.

Volgens het rapport is de situatie van de journalistiek in het Caribische deel van het Koninkrijk zorgwekkender dan in Europees Nederland. De eilanden beschikken over een beperkte journalistieke infrastructuur, weinig mogelijkheden voor professionele scholing en zijn voor de verspreiding van nieuws sterk afhankelijk van platforms zoals Facebook.

Deze afhankelijkheid veroorzaakt een ernstig economisch probleem. Terwijl nieuwsorganisaties informatie produceren, bepalen internationale platforms de distributie en profiteren zij van een groot deel van de economische waarde die daarmee wordt gecreëerd. De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) vergroot deze druk, vooral wanneer journalistieke inhoud zonder bronvermelding of vergoeding wordt overgenomen.

Het rapport noemt Aruba specifiek en wijst daarbij op het bestaan van het Red Arubiano di Prensa Profesional (RAPP), opgericht in 2024, als een opvallende uitzondering binnen de regio. Deze organisatie bevordert de onafhankelijke uitoefening van journalistiek en hanteert de ethische normen van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ).

Een ander belangrijk aandachtspunt is politieke beïnvloeding en desinformatie. Volgens de Raad voor Cultuur is het Caribisch gebied kwetsbaar voor desinformatiecampagnes, waaronder beïnvloeding vanuit Venezuela, China en Rusland. De raad benadrukt dat onafhankelijke journalistiek onmisbaar is om politieke machthebbers te controleren, de samenleving te informeren en de democratie te beschermen.

De Raad voor Cultuur adviseert om de versterking van de journalistiek in het Caribisch gebied officieel op de agenda te plaatsen van het Vierlandenoverleg tussen ministers van Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

Daarnaast pleit de raad voor onderzoek naar structurele financiële ondersteuning, professionele scholing, innovatie en versterking van onafhankelijke nieuwsmedia. Daarbij wordt benadrukt dat eventuele steunregelingen op afstand van de overheid moeten worden georganiseerd om politieke inmenging in de journalistieke inhoud te voorkomen.

Voor Aruba is de centrale boodschap dat persvrijheid niet uitsluitend afhankelijk is van het wettelijke recht om nieuws te publiceren. Daarvoor zijn ook financieel gezonde en duurzame nieuwsorganisaties, professionele journalisten en een omgeving nodig waarin de pers zonder inmenging onderzoek kan doen en de regering kritisch kan controleren.

Het rapport concludeert dat verzwakking van de journalistiek het functioneren van de democratie in gevaar brengt en dat de bescherming van onafhankelijke journalistiek als een publieke verantwoordelijkheid moet worden beschouwd.