ANALISIS: Prome e cifranan, despues e caminda

ANALISIS: Prome e cifranan, despues e caminda

Posted on 10/27/2026, 11:36 AM AST | Updated on 10/27/2026, 11:37 AM AST

Scribi pa Tito Laclé

Combati pobresa na Aruba ta necesario. Si. Riba esey nos no tin nodi pa discuti mucho. "Het Koopkrachtplan Aruba", e rapport cu Economisch Bureau Amsterdam prepara pa gobierno na october 2025, y cu mi a cuminsa relata ariba dialuna ultimo caba, ta mustra cu hopi famia a perde poder di compra den e ultimo añanan. Pero tin un recomendacion den e rapport cu pa mi no ta cuadra completamente: Kier subi salario minimo paso pa paso te na nivel di minimo necesario pa por biba (bestaansminimum). 

Dicon e no ta ta cuadra? Well, laga mi splica mi mes? Pasobra e mesun rapport ta admiti cu e base pa tuma e decision aki no ta suficientemente solido. No tin un liña di pobresa actualisa. Ningun hende sa exactamente cuanto hogar actualmente ta biba den pobresa. Hopi di e cifranan ta di 2011, 2016 y 2021, y desde e tempo ey desempleo a baha considerablemente. Tampoco nos no sa cuanto hende realmente ta gana salario minimo. Esaki ainda ta bao investigacion. Sinembargo, e recomendacion ta cla caba: subi salario minimo (!). Bo por compronde e logica? Ami no.. 

Pa ta husto, e recomendacion no a sali di nada. Salario minimo, hunto cu e suplemento di compensacion (reparatietoeslag), ta yega na aproximadamente 80 porciento di e minimo necesario pa un persona soltero por biba, cu actualmente ta Afl. 2.624. Esey ta un comparacion concreto, no un cifra bieu. Y e autornan ta duna argumento dicon e consecuencianan negativo por resulta menos grandi cu ta pensa: desempleo abou, un diferencia grandi entre asistencia social y salario minimo, y prijsnan cu ta subi principalmente debi na importacion. Pero esakinan ta expectativa. No a haci calculonan concreto pa determina e impacto.

Tin un otro problema. E rapport mes ta reconoce cu hopi hende den pobresa ta gana menos cu salario minimo. Pensa riba e hende cu ta ricibi asistencia social, trahadornan independiente, hende cu ta traha mitar dia y hende cu ta traha informalmente. Ah, pa esnan cu no sa kico kier men informalmente, esey ta e palabra ‘netchi’ pa bisa cu e ta traha zwart, of ta wordo paga bou mesa, sin paga impuesto. Enfin, laga mi sigui. Un aumento di salario minimo no ta yega cerca nan. Anto nos mester puntra nos mes e ora: KEN exactamente nos ta yudando cu e medida aki, y cuanto e lo costa nos? Pensa riba e impacto pa dunadornan di trabou, prijsnan y cantidad di empleo formal.

Awor, comprondemi bon si. Mi punto pues no ta un "no", sino un "prome esaki, despues esey". Dus, pa haci cos drechi, y no estilo ‘janchi contrario’, manera mi mama ta bisa. Establece prome un liña di pobresa actualisa. Investiga cuanto hende ta gana salario minimo of un suma cerca di dje. Calcula kico un aumento lo significa pa empleo, prijsnan y trabou informal. Despues, hunto cu dunadornan di trabou y sindicatonan, traha un plan solido cu por sostene su mes riba termino largo. Asina si. Di otro forma no. 

Y atrobe, no comprondemi robez. Esey no kier men cu ,mientrastanto, ta keda sinta cu man cruza. No. Esey no ta necesario tampoco!. AOV y asistencia social a wordo aumenta caba. Indexacion anual, un sistema di compensacion pa desempleo y yudansa dirigi especificamente na esnan cu entrada mas abou, ta pasonan cu nos por tuma sin mester warda riba cifranan nobo.

E problema ta cu ken cu ta construi maneho riba cifranan bieu, ta core e riesgo di yuda hende cu no tin tanto necesidad, mientras cu esnan cu realmente mester di yudansa ta ricibi demasiado poco. Algo cu ta sosode mucho hopi caba. Gobierno mes ta bisa cu informacion y cifranan mas confiabel ta esencial. Anto awel, laga esey ta e prome cos cu ta sosode, y no e ultimo. NO.

Cu e aumento di pensionnan, nos a yuda hendenan caba cu realmente no tabatin necesidad di e yudansa ey. Un biaha nos mester siña di nos erornan. Mi kier men di!