Skirbi pa Tito Laclé
Tin decisionnan di Gobierno cu ta haya hopi visibilidad, mientras cu otro problemanan importante, cu ta afecta directamente e bienestar y seguridad di nos comunidad, ta pidi un sentido di urgencia diferente. Un ehempel ta e Dia Nacional di Limpiesa. Tur dia ta inunda cu relato riba ken tur ta participa, y con esaki lo sosode.
No compronde mi robez. Un Dia Nacional di Limpiesa ta un iniciativa positivo. Aruba tin un problema real cu sushi y cu e necesidad di cambia nos mentalidad colectivo tocante con pa cuida nos isla. Un comunidad cu ta respeta su ambiente ta un comunidad cu ta cuida su futuro. Promove limpiesa, activa participacion di ciudadano y responsabilidad comparti no ta algo cu mester wordo minimalisa. Y si, mi mes a critica e aspecto di un Aruba hopi sushi.
Pero bon gobernacion ta bira mas fuerte ora cu e ta combina accion visibel cu solucionnan structural. Un gobierno no por solamente atende e problemanan cu ta mira (sushi) banda di caminda; e mester enfrenta tambe e problemanan menos visibel, pero cu por tin consecuencia hopi mas profundo pa bida y dignidad di hende.
E pregunta principal no ta si un Dia Nacional di Limpiesa ta bon of malo. E pregunta ta: nos ta duna suficiente atencion y prioridad na tur e riesgonan cu ta menasa nos sociedad? Pense un rato!
Mi mama semper a siña mi: ora bo haci algo, haci’e bon. No solamente haci’e con cu ta, djis pa por bisa cu bo a haci’e, pero haci’e di tal manera cu e resultado ta realmente sirbi su proposito. E mesun principio ta aplicabel aki pa e gobierno na mando: accionnan mester wordo acompaña pa calidad, continuidad y responsabilidad.
E preocupacion aki ta bira evidente ora nos mira algun di e situacionnan actual den nos sector di cuido.
Bo ta corda algun tempo pasa, cu nos a conoce e caso doloroso di un mucha cu a keda lubida den un vehiculo di un centro di cuido. Afortunadamente, e mucha a recupera bon, pero e incidente a laga preguntanan importante atras: con un situacion asina por a sosode? E sistema di supervision y control tabata suficiente? Kico a wordo cambia pa preveni cu algo similar bolbe sosode?
Awor nos ta enfrentando un otro preocupacion relaciona cu cuido di adulto mayor, unda tin alegacionnan di posibel negligencia y falta di preparacion di personal. Esaki no ta solamente un asunto administrativo. Ta trata di personanan vulnerabel cu ta depende di otro pa nan seguridad, medicacion, alimentacion y dignidad.
Cada incidente por parece un caso individual, pero hunto nan mester haci nos realisa cu tin debilidadnan structural: e supervision ta insuficiente, hopi personal inadecuadamente capacita, falta di protocolonan cla, y falta di accion y regulacion di parti di Gobierno despues cu Inspectie Volksgezondheid Aruba haci su inspeccionnan regular. Ta parce cu no tin un sistema cu ta preveni problema, sino solamente ta reacciona despues cu daño a sosode caba.
VISIBILIDAD Y RESPONSABILIDAD
E reto principal pa Gobierno no mester ta cu e mester organiza un campaña di limpiesa. E reto mester ta pa e mantene un ekilibrio entre e accionnan cu ta genera participacion publico y e trabou structural cu talbez no ta aparece tanto den imagennan publico, pero cu ta mes of mas esencial pa un sociedad sigur.
Un gobierno responsabel mester por haci ambos: motiva pueblo pa cuida Aruba y, na e mesun momento, construi sistemanan publico cu ta proteha e personanan cu mas ta depende di e estado y di institucionnan di cuido.
E peliger ta ora e sociedad di un banda ta mira hopi comunicacion riba actividadnan visibel, pero cu di otro banda ta sinti menos progreso den e problemanan cu ta rekeri mas esfuerso, inversion y supervision.
KICO MESTER CAMBIA?
Na prome lugar, Gobierno mester aplica un criterio di prioridad basa riba riesgo. Problemanan cu por pone bida y seguridad di hende den peliger, cu mester ricibi atencion proporcional na e impacto cu nan por tin.
Di dos, tur centro di cuido di mucha y adulto mayor mester tin supervision regular y profesional. E resultado di inspeccionnan, incluyendo deficiencianan encontra y medidanan corectivo, mester wordo comunica di forma transparente.
Di tres, mester tin exigencianan cla pa formacion, capacitacion y certificacion di personal. Hende cu ta cuida mucha, adulto mayor y personanan vulnerabel mester tin e preparacion necesario pa carga e responsabilidadnan aki.
Di cuater, incidente serio mester wordo investiga di forma independiente, cu enfasis riba causa structural y prevencion, no solamente riba busca di un culpabel.
Di cinco, Parlamento mester ehecita su funcion di control di manera continuo, cu informacion periodico tocante calidad di cuido, inspeccion, kehonan, incidente y accionnan tuma.
Awor, porta tin cierto di e puntonan cu ta tumando lugar, pero cu no ta wordo publica. Publica esaki tambe, pa e comunidad mira cu aki tambe tin trabou ta wordo haci. Esaki ta un gobierno, cu ta publica cada reunion cu e tene, siendo cu e no ta noticia, pero un trabou. E ora, publica resultado di mayoria di e puntonan, cu e logronan acerca. Sea transparente di un forma completo.
Loke mi kier men, ta cu Gobierno mester comunica cu e mesun energia, tanto e solucionnan structural como e iniciativanan publico. Comunidad no ta pidiendo y no kier wak solamente actividadnan; comunidad ta pidiendo y kier wak evidencia cu e sistemanan ta funciona.
Aruba por bira un isla mas limpi y un isla mas sigur. Esaki no ta dos metanan cu ta of mester competi cu otro. Nan ta parti di e mesun responsabilidad: cuida nos ambiente, pero tambe cuida nos hendenan.
E medida real di bon gobernacion no ta solamente den con un gobierno ta organiza un dia grandi, sino den con e ta proteha e personanan cu no por proteha nan mes. Manera mi di. Ora bo haci algo, hacie bon y completo. C’est la Vie.