Hoogervorst (CAft): Toerisme verdubbeld, maar economie per inwoner slechts 20% gegroeid

ORANJESTAD — Aruba had een verdubbeling van het toerisme nodig om in twintig jaar een economische groei per inwoner van 20% te bereiken. Volgens Hans Hoogervorst, voorzitter van het College Aruba financieel toezicht (CAft), laat dat verschil zien waarom het land concrete keuzes moet maken over toeristische groei en de kosten daarvan voor de samenleving. In een interview met Tito Laclé van Noticiacla deze week zei Hoogervorst dat toerisme Aruba veel welvaart heeft gebracht, maar het land ook sterk afhankelijk heeft gemaakt van één economische activiteit.  “Toerisme is de kurk waarop dit eiland drijft, en waarop ook de overheidsfinanciën drijven,” verklaarde hij. Volgens de gepresenteerde cijfers groeide de economie per inwoner in twintig jaar met ongeveer 20%, terwijl de toeristische activiteit verdubbelde. Daardoor nam de druk van het toerisme op het eiland veel sterker toe dan de economische productie per persoon.

Kwaliteit en meer waarde per toerist

“Aruba zegt al jaren: we moeten niet voor kwantiteit gaan. We moeten gaan voor kwaliteit en meer waarde per toerist. Tot nu toe is dat niet gelukt,” aldus Hoogervorst. Hij wees erop dat het toerisme ook in het meest recente jaar nog met dubbele cijfers groeide.

De baten komen eerst; de kosten volgen

Hoogervorst legde uit dat de economische voordelen van een nieuw hotel snel zichtbaar worden, terwijl de maatschappelijke kosten van die activiteiten pas later naar voren kunnen komen of worden onderkend. “Normaal gesproken gaan de kosten voor de baten uit. Bij toerisme is het eerder zo dat de baten voor de kosten uitgaan,” zei hij, verwijzend naar een observatie die tijdens de bijeenkomst met bestuurders werd gedeeld.

Maatschappelijke onvrede over toerisme

Hij bracht de groeiende onvrede over toerisme in verband met de kosten van levensonderhoud, steeds onbetaalbaardere woningen en het woningtekort. De uitbreiding van vakantieverhuur, waaronder Airbnb, maakt deel uit van die discussie. Volgens Hoogervorst heeft de sterke groei van de toeristische verhuursector, die nauwelijks of onvoldoende werd gereguleerd, bijgedragen aan de moeite om de bezoekersaantallen te beheersen. CAft ziet het besluit om accommodaties te registreren daarom als een positieve stap. “Als je dat doet, kun je de groei beteugelen,” zei hij.

Arbeidsmigratie heeft gevolgen op lange termijn

Een ander onderwerp dat volgens Hoogervorst onvoldoende aandacht heeft gekregen, is het effect van toeristische uitbreiding op de bevolkingssamenstelling en de collectieve uitgaven. De sector heeft meer werknemers nodig dan Aruba lokaal kan leveren. Dat leidt tot arbeidsmigratie. Volgens de gepresenteerde gegevens vormt de lokale bevolking nog iets meer dan 60% van de totale bevolking van Aruba, aldus Hoogervorst. Zijn zorgen betreffen onder meer werknemers die tien of twintig jaar op het eiland wonen en werken, maar onvoldoende pensioen opbouwen. Wanneer zij de pensioengerechtigde leeftijd bereiken, kunnen zij vanwege familiebanden of toegang tot medische zorg liever op Aruba blijven, terwijl hun inkomen beperkt is. Hij omschreef dit als, in zekere zin, “een stukje armoede importeren” en riep de regering op beter na te denken over de langetermijngevolgen van arbeidsmigratie. “Ontwikkel een immigratiebeleid dat minder van dit soort problemen veroorzaakt,” luidde zijn boodschap. Hij verduidelijkte dat CAft niet gespecialiseerd is in immigratie, maar dat de gevolgen voor de overheidsfinanciën aandacht vereisen.

Covid maakte het risico zichtbaar

Om de kwetsbaarheid te illustreren, vergeleek Hoogervorst de economische krimp tijdens Covid met enkele van de zwaarste internationale economische crises. Volgens zijn presentatie naderde de krimp op de eilanden tijdens de pandemie de 25%. Aruba werd van de genoemde eilanden het zwaarst getroffen vanwege zijn afhankelijkheid van toerisme. “Iedereen is dat alweer vergeten, maar dat is waar je mee te maken hebt,” zei hij. Daarom prees hij de snelle afbouw van de Arubaanse staatsschuld. Volgens Hoogervorst moet het land de goede jaren benutten om financiële buffers op te bouwen voor een volgende crisis. Zijn conclusie is dat toeristische groei breder moet worden beoordeeld dan alleen op bezoekersaantallen: de gevolgen voor de welvaart per inwoner, huisvesting, de arbeidsmarkt en de overheidsuitgaven moeten onderdeel zijn van dezelfde besluitvorming.