ORANJESTAD — Maneho di turismo ta demasiado importante pa Aruba pa laga esaki solamente den man di un minister of delega demasiado na organisacionnan. Presidente di College Aruba Financieel Toezicht (CAFt), Hans Hoogervorst, ta pidi pa henter Conseho di Minister asumi e responsabilidad y ta averti cu mas organisacion y mas fondo separa por haci cu finalmente ningun ta carga e responsabilidad completo.
MANEHO DI TURISMO INTEGRA
Den un entrevista cu Tito Laclé di Noticiacla, Hoogervorst a pone enfasis riba e necesidad di un maneho turistico integra. Decisionnan tocante turismo ta afecta finansa publico, vivienda, caminda, mercado laboral y otro sector, y p’esey mester wordo tuma conjuntamente pa gobierno. “E ta demasiado pa un minister di Turismo so. E ta asunto di tur hende,” el a declara. Hoogervorst a reconoce e calidad di e profesionalnan na Aruba Tourism Authority (A.T.A.) y den organisacionnan di e sector. Pero, segun e, nan conocemento no ta kita e responsabilidad politico di gobierno. “E ta un responsabilidad politico, y politica mester asumi e responsabilidad ey.”
ADVERTENCIA TOCANTE TURISMO 3.0
Durante e entrevista, Hoogervorst a expresa reserva tocante proposicionnan pa crea mas organisacion y introduci contribucionnan destina pa gastonan specifico, manera ta wordo discuti den e rapport Turismo 3.0. Su advertencia ta cu tanto e responsabilidadnan como e fluhonan di placa por bira demasiado fragmenta. “E peliger ta cu, si bo haci demasiado organisacion responsabel, na un dado momento ningun no ta responsabel mas,” el a bisa. P’esey el a pidi pa evalua e structura cuidadosamente prome cu implementacion. E no a rechasa e rapport completo, ni a presenta su observacionnan como un instruccion pa gobierno. Ora Laclé a puntr’e si su posicion ta cu e rapport no mester wordo adopta integramente manera e ta, Hoogervorst a mantene un tono cauteloso: “Esaki ta mi contribucion na e discusion. Nos no ta expertonan di turismo.” El a enfatisa cu CAft ta specialisa den finansa publico y a presenta un analisis cu observacionnan pa gobierno considera. Den su combersacionnan cu ministernan, el a ricibi e impresion cu tabatin disposicion pa scucha.
COMBATI ACTIVIDAD CU NO TA PAGA BELASTING
Un otro recomendacion di CAft ta pa reforza control riba e economia informal. Hoogervorst a aclara cu, cu e termino ey, e ta referi na actividad y personanan cu no ta paga belasting. Segun e, mas control por tin dos resultado: aumenta entrada di belasting y limita crecemento descontrola. Si empresanan no por sigui depende di trabou informal, nan lo mester recurri na empleo formal, cu ta mas costoso y mas dificil pa haya. Segun su razonamento, esaki por modera e ritmo di expansion. E mensahe central di Hoogervorst ta cu gobierno mester tuma e decisionnan como un solo totalidad: determina ki tipo di turismo Aruba kier, con lo financia e necesidadnan cu esaki ta crea y ken ta carga responsabilidad pa e resultado.