ORANJESTAD – Falta di informacion oficial durante un posible calamidad por ta mes peligroso cu informacion incorrecto. E decision di Meteo Aruba pa no raporta temblornan bou di magnitude 4 —y aparentemente solamente publica esnan di magnitude 5 of mas— ta crea un bacio peligroso, specialmente den un pais cu depende di e mesun departamento pa aviso di tsunami y maltempo. E siman aki, e meteorologo na Meteo Aruba, den un entrevista cu e portal 24ora.com, a raporta cu contrario na otro paisnan, Aruba a base di un protocol, no ta raporta temblor di magnitud 4 of menos.
PREGUNTA INMEDIATO
E protocolo ta lanta un pregunta inmediato: kico ta pasa cu temblornan entre magnitude 4.0 y 4.9? Mas importante ainda, pakico magnitude ta e unico criterio? Un temblor superficial y cerca di Aruba por wordo sinti fuertemente hasta si su magnitude ta bou di 4, mientras un evento di magnitude 5, profundo y leu, posiblemente no ta causa ningun efecto na isla.
CON OTRO PAISNAN TA RAPORTA
Otro paisnan no ta trata tur temblor chikito como emergencia, pero nan tampoco ta scoge silencio (manera Aruba: red). Puerto Rico por ehempel, ta publica informenan di eventonan bou di magnitude 3, incluyendo ubicacion, profundidad, intensidad sinti y si tin riesgo di tsunami. New Zealand tambe ta registra y publica temblornan chikito, clasificando e movimiento como imperceptibel, debil, leve of fuerte. Asina nan ta informa sin crea panico.
DISTINCION CU METEO ARUBA MESTER HACI
E distincion cu Meteo Aruba mester haci, ta entre informacion y alarma. No tur temblor merece un alerta urgente, pero un movimento sinti na Aruba sí merece un confirmacion oficial cortico: unda el a pasa, ki magnitud e tabatin, si tin riesgo y si pueblo mester tuma accion.
SILENCIO PREOCUPANTE
E silencio actual ta ainda mas preocupante considerando e historial di critica publico contra Meteo Aruba. Durante añanan, e departamento ta wordo acusa di reacciona laat of minimisa sistemanan meteorologico cu despues ta resulta mas serio. Esaki no ta nifica cu cada pronostico a ta fout, pero si ta mustra cu confianza publico ya ta fragil.
Ora un ciudadano sinti tera move y ta haya informacion mas lihe for di fuente internacional of social media cu for di autoridad local, e rumor ta yena e bacio. Un parti di pueblo ta alarma innecesariamente, mientras otro parti ta perde confianza y eventualmente por ignora un advertencia real.
Aruba ta un isla caminda practicamente henter poblacion y gran parti di infrastructura ta concentra cerca di costa. Ademas, Meteo Aruba ta e Centro Nacional di Alerta pa Tsunami. P’esey, su responsabilidad ta bay mucho mas leu cu solamente publica pronostico di tempo.
TEMPORADA DI HORCAN
Specialmente den temporada di horcan, Aruba mester por conta cu un servicio cu ta informa temprano, splica incertidumbre y duna update na ora fiho. Informa cu un sistema ainda no ta representa peligro, pero cu e ta bou di observacion, no ta crea panico; ta preparacion responsable.
Meteo Aruba mester publica su protocolonan completo, aclaria kico ta pasa cu temblornan entre magnitude 4 y 5, y introduci diferente nivel di comunicacion: registracion, informacion y alerta. No tur evento ta un emergencia, pero ningun autoridad mester laga pueblo den scuridad ora seguridad publico ta na stake.
E berdadero peliger no ta solamente e temblor of e sistema tropical. Ta e momento cu pueblo no sa kico ta pasando, no sa ken pa kere y mester depende di rumor pa proteha su mes.