E debate riba e proyecto di Ley di Reino Houdbare Overheidsfinanciën Aruba (HOFA) a bira un di e tema politico mas discuti den e Reino Hulandes. Den un articulo di opinion publica riba e portal Dossier Koninkrijksrelaties, periodista Rene Zwart ta argumenta cu hopi di e discusion publica na Aruba ta basa riba informacion incompleto, interpretacionnan incorecto y posicionnan politico.
Zwart ta referi na e conferencia di prensa di Secretario di Estado Eric van der Burg, unda el a contesta un pregunta di periodista Tito Laclé di NoticiaCla tocante e conseho reciente di Raad van State. Segun Van der Burg, e conseho no ta cambia e esencia di e ley, pero ta contene sugerencianan pa mehora e texto.
Segun Zwart, algun medio local a interpreta esaki como fuera cu e ley lo mester wordo redacta completamente di nobo. El ta considera cu e conclusion ey no ta correcto y cu algun reaccion politico a aumenta e confusion den vez di aclara e situacion.
Den su analisis, Zwart ta recorda cu e origen di HOFA ta bay bek na 2020, ora Aruba tabata den crisis financiero pa motibo di pandemia. Hulanda a pone como condicion pa e prestamo di mas cu Afl. 900 miljoen cu supervision financiero lo wordo regla pa medio di un Ley di Reino, despues cu e experiencia cu supervision via un Landsverordening no a ofrece garantia suficiente.
E opinion ta splica cu diferente gabinete, tanto di Aruba como di Hulanda, a participa den e desaroyo di e proyecto di ley. Durante e proceso, e modelo original a wordo cambia pa un sistema hibrido combina un Ley di Reino cu un Landsverordening di Aruba, siguiendo e acuerdo entre e gabinete Wever-Croes y e gabinete di Alexandra van Huffelen.
Zwart ta bisa cu ta ironico cu awe e mes partido cu anteriormente a firma dos acuerdo cu Hulanda tocante e ley, awor ta lidera e oposicion contra HOFA. Segun e, e critica cu e ley lo elimina autonomia di Aruba no ta completamente sosteni door di e conseho di Raad van State.
Tambe e ta enfatisa cu Raad van State a reconoce cu algun limitacion riba autonomia financiero por ta hustifica, considerando e historia di disciplina presupuestario y cumplimiento di acuerdonan entre Aruba y Hulanda.
Mirando e proceso legislativo, Zwart ta splica cu despues di e adaptacionnan recomenda pa Raad van State, e proyecto lo bay pa Parlamento Hulandes y Parlamento di Aruba. Staten di Aruba por participa activamente den e proceso, aunke no por vota den Tweede Kamer.
Sinembargo, segun Zwart, e factor decisivo ta cu e Ley di Reino solamente por drenta na vigor si e Landsverordening paralelo tambe wordo aproba na Aruba. Si Staten di Aruba rechasa e ley local, HOFA tambe no por entra na vigor.
Segun e periodista, esaki ta significa cu Aruba, contrario na hopi afirmacionnan den debate publico, tin un posicion unico y poderoso den e proceso. "Aruba tin e ultimo palabra," ta e conclusion central di su opinion.