ORANJESTAD — Camara di Comercio di Aruba (KvK) ta comparti e preocupacion tocante costo di bida halto y necesidad di mehora poder di compra di trahadornan. Sinembargo, e institucion ta cuestiona e intencion di gobierno di aumenta salario minimo paso pa paso te na nivel di bestaansminimum. Segun e director Martijn Balkenstein, un medida asina por tin consecuencianan serio pa economia, particularmente pa empresanan chikito y empleo, si no haci e investigacionnan necesario prome. Durante un conferencia di prensa diamars mainta, Balkenstein a splica cu KvK no ta contra aumento di salario minimo. E preocupacion principal ta cu gobierno ta considera un cambio grandi den maneho salarial, mientras cu ainda falta informacion fundamental pa determina ken realmente mester di yudansa y kico e impacto economico lo ta.
CIFRANAN BIEU COMO BASE PA UN DECISION GRANDI
Balkenstein a indica cu salario minimo actualmente ta rond di Afl. 2.070, mientras cu e bestaansminimum pa un persona soltero ta rond di Afl. 2.670. Esaki ta representa un diferencia di aproximadamente Afl. 600. Segun e director, salario minimo a aumenta cu 37,5 porciento desde 2000, mientras cu inflacion general a aumenta cu aproximadamente 33 porciento. Esaki ta indica cu salario minimo a sigui, y hasta supera ligeramente, e inflacion general. E problema, segun Balkenstein, ta cu e bestaansminimum a aumenta mucho mas lihe, principalmente debi na e aumento di costo di cuminda y vivienda. Pero tin un otro problema fundamental. E bestaansminimum ta basa riba un investigacion di entrada y gastonan di CBS di 2006, cu a wordo uza pa e calculacion na 2010. "Nos ta papia di un base di informacion di 20 aña pasa. E situacion economico y e patronchi di gastonan di famianan a cambia desde e tempo ey", ta e preocupacion cu Balkenstein a expresa. Pa KvK, esaki ta haci cu prome cu gobierno acopla salario minimo na bestaansminimum, mester determina si e cifranan ainda ta representa e realidad actual di Aruba.
NINGUN HENDE SA EXACTAMENTE CUANTO FAMIA TA BIBA BOU DI BESTAANSMINIMUM
Durante su presentacion, Balkenstein a indica cu tin aproximadamente 5.000 trahador cu ta gana entre salario minimo y bestaansminimum. Ademas, tin aproximadamente 5.300 persona cu ta gana menos cu Afl. 2.000, principalmente pasobra nan ta traha mitar dia. Segun e cifranan presenta, e grupo di trahadornan cu por wordo afecta directa of indirectamente ta considerable. Sinembargo, Balkenstein a enfatisa cu salario individual no ta mescos cu entrada total di un hogar.
Un persona por gana salario minimo, pero biba den un hogar caminda otro miembronan ta gana suficiente pa cubri e gastonan. Na mes momento, por tin famianan cu varios dependiente y un solo entrada, cu realmente ta den dificultad financiero. "Actualmente na Aruba ningun hende sa exactamente cuanto famia ta biba bou di bestaansminimum", Balkenstein a señala. Pa KvK, esaki ta un di e preguntanan mas importante cu gobierno mester contesta prome cu implementa un cambio salarial di e magnitud aki.
AUMENTO DI SALARIO POR TERMINA CU PERDIDA DI EMPLEO
Un di e advertencianan mas fuerte di Camara di Comercio ta relaciona cu e posible efecto riba empresanan y mercado laboral. Balkenstein a referi na experiencianan y estudionan internacional cu, segun dje, ta mustra cu aumentonan salarial demasiado grandi por crea problema pa empresanan cu margen di ganashi limita.
Na Aruba tin hopi empresa chikito cu solamente dos of tres empleado. Pa un empresa asina, un aumento grandi di costo salarial por resulta dificil pa absorba. Segun Balkenstein, e consecuencia por ta cu un empresa no ta contrata mas personal, ta reduci cantidad di ora di trabou, elimina cierto beneficio adicional of, den e caso mas extremo, retira empleado. E director a menciona tambe e posibilidad cu algun empresa no por sigui competi y ta termina cerando su porta. E paradox, segun su splicacion, ta cu un medida destina pa mehora entrada di trahadornan por termina perhudicando precisamente algun di e mesun trahadornan si nan perde nan empleo.
RIESGO DI PRIJSNAN SIGUI SUBI
KvK ta adverti tambe pa un otro consecuencia posible: inflacion. Ora costo salarial di un empresa aumenta considerablemente, e empresa por dicidi pa pasa parti di e gastonan adicional pa consumidor, aumentando prijs di su producto of servicio. Esaki por significa cu e aumento salarial ta perde parti di su efecto positivo, pasobra costo di bida ta sigui subi. Balkenstein a menciona cu esaki por afecta tambe sector turistico, caminda aumentonan di costo operacional por eventualmente resulta den prijsnan mas halto pa bishitantenan. Segun e director, Aruba mester evita un situacion caminda un medida pa mehora poder di compra ta contribui na haci e isla ainda mas caro.
KVK KIER OTRO ACERCAMENTO
En bes di acopla salario minimo automaticamente na bestaansminimum, Camara di Comercio ta propone un acercamento mas amplio pa mehora poder di compra. Balkenstein a menciona cu salario minimo mester sigui wordo adapta na inflacion, pero cu e problema principal cu mester wordo ataca ta costo di bida excesivamente halto na Aruba. Entre e posibilidadnan cu KvK ta menciona tin alivio fiscal pa persona cu entrada abou, yudansa pa famianan cu ta enfrenta problema di debe, y mas inversion den educacion y capacitacion profesional. Segun Balkenstein, capacitacion ta esencial pa aumenta productividad di trahadornan, creando asina espacio pa salario por sigui crece sin pone e sostenibilidad di empresanan na riesgo. E director a enfatisa cu mehora poder di compra no mester depende exclusivamente di aumento salarial, sino di un combinacion di medidanan economico y social.
KVK TA LAMENTA CU NO A PARTICIPA DESDE PRINCIPIO
Durante e conferencia di prensa, Balkenstein a expresa su decepcion cu Camara di Comercio no a wordo involucra desde principio den e proceso di preparacion di e propuesta. Segun e, un cambio cu por afecta mercado laboral y economia profundamente, mester wordo prepara den dialogo cu gobierno, dunadornan di trabou y otro organisacionnan relevante. KvK a wordo invita pa participa den discusionnan parlamentario, pero Balkenstein ta considera cu e colaboracion mester a cuminsa mucho mas trempan. Su mensahe principal ta cu Camara di Comercio no ta rechasa e necesidad di yuda trahadornan, pero ta pidi pa gobierno evita di tuma decisionnan basa riba informacion incompleto y sin calcula e posible consecuencianan debidamente. Pa Balkenstein, e desafio no ta simplemente determina cuanto salario minimo mester subi, sino con Aruba por logra cu su habitantenan tin mas poder di compra sin pone nan empleo, empresanan y economia nacional na riesgo.