WILLEMSTAD - E desishon di gabinete Pisas pa no aseptá e oferta di Hulanda i fia 600 mion euro pa kapitalisá ENNIA Caribe Life ta kousa di rabia i inseguridat serka aseguradonan, pero tambe ta lanta interogatorio riba kiko ta bai pasa awó? Manera antisipá gobièrnu a informá Hulanda awe ku e no ta skohe pa un “doorstart” di ENNIA, pues ku no ta aseptá e fiansa di 600 mion florin ku Hulanda a ofresé. A skohe pa e asina yamá “run off scenario” ku promé minister Gilmar Pisas ta referí na dje komo “afwikkeling”.
Un kliente di ENNIA ku ta tumando nota di kon ta atendé ku e situashon finansiero di e kompania ta bisa EXTRA ku e tin 18 aña di penshun, i un suma ku el a risibí di un areglo di retiro depositá den e kompania. E no tin konfiansa ku e “afwikkeling” ku ta trahando riba dje ta garantisá pago ful di penshun ku aseguradonan spar pe.
Den sektor di kuido médiko tambe tin hopi hopi persona ku tin nan seguro di penshun na ENNIA. EXTRA a haña un kantidat di interogatorio for di e sektor aki, despues ku a tuma nota di e último desaroyonan.
E sektor a tuma nota ku gobièrnu ta trahando riba e posibilidat ku Banko Sentral di Kòrsou i St. Maarten (CBCS) pa medio di pago di dividendo ta sòru pa hinka kapital durante un kantidat di aña den ENNIA. “Ta interesante pa sa kon e pago dividendo di CBCS na gobièrnu pa próksimo 10, 15 te asta 20 aña ta garantisá.”
Tambe e sektor ta puntra ta kon grandi e aktivonan aktual den Ennia ta, ku por garantisá pago di penshun i pa kuantu tempu, i mas importante ainda, ku kuantu porshento lo kòrta den e penshunnan. Ke sa tambe kiko e konseho di gobièrnu i CBCS ta na e personanan ku aktualmente ta pagando na seguro di penshun pa ora nan yega edat di penshun.
Eks-presidente di e asosiashonnan di spesialista VMCS i LVMPILC, Michel Berry den un reakshon kòrtiku ta bisa ku e reservanan ku tin den Banko Sentral no ta sufisiente pa garantisá e ekonomia frágil ku nos tin. “Ta mihó pa CBCS usa su ganashi pa fortalesé reserva di pais na lugá di parti dividendo. Nos no sa kiko lo para di nos reserva di divisa den futuro.”
Otro interogatorio ku Berry tin ta si CBCS lo por karga finansieramente ku e transishon pa otro sistemanan di pago ku no ta via e “correspondent banks” merikano pa asina sigui paga dividendo. “Konta ku ‘digital currency?’ CBCS lo por kompetí den e merkado aki ku e peso di Ennia? Tin hopi reto na kaminda. Pa bo mara e retonan aki na un otro problema manera ENNIA ta meskos ku ta tapa un buraku ku un otro buraku. Esaki no por ta e solushon.”
E senario “run off scenario” konosé 2 posibilidat manera e “Regeringscommissie Resolutiestrategie ENNIA” a deskribí den nan publikashon na mei último. E promé ta sin inyekshon di kapital eksterno loke ta enserá ku mester kòrta ku 80 porshento òf mas den e pagonan di penshun. Esaki ta sin tene kuenta ku resultado di e kasonan den korte kontra Hushang Ansary. Tambe mester tene kuenta ku mester bende aktivonan di e kompania ku rebaho.
E di dos posibilidat, kaminda no ta kòrta den e pagonan di penshun ta enserá ku gobièrnu mester inyektá alrededor di 50 mion florin pa aña den e kompania durante 25 aña ku lo suma un total di 1,2 miar florin. Tambe mester di un kompensashon anual adishonal di 20 mion pa aña pa garantisá e gruponan mas vulnerabel ku nan ta mantené un entrada igual na e mínimo sosial di eksistensia.
Den un promé deklarashon Pisas ta indiká ku un komishon di eksperto tin 1 luna di tempu pa studia posibilidat pa via di pago di dividendo di CBCS hinka anualmente un suma den ENNIA pa garantisá pago di penshun te ku sierto ekstenso. Esaki ta enserá ku ta bai kòrta den pago di penshun, kisas no ku 80 porshento òf mas, pero si alrededor di 30 pa 40 porshento. NOTA: Texto ta scirbi den Papiamento fonetico di Corsou.