Awe ta rehabilita Tula na Corsou

Awe ta rehabilita Tula na Corsou

Posted on 10/3/2023, 9:13 AM AST | Updated on 10/3/2023, 9:13 AM AST

WILLEMSTAD - E aña aki Reino Hulandes ta konmemorá pasado di sklabitut i despues di 228 aña gobièrnu hulandes lo rehabilitá Tula, awe 3 òktober. E seremonia ta tuma lugá na Parke di Lucha i Libertat. Sekretario di estado di Hulanda,  Alexandra van Huffelen ta na Kòrsou pa e okashon aki den representashon ofisial di gobièrnu hulandes.

Gobièrnu di Kòrsou ta invitá un i tur pa presensiá e seremonia di rehablitashon.

E programa ta kuminsá 17:50 or riba e plenchi banda di Kas di Gobernadó. Un grupo di ‘kachulero’ ta anunsiá komienso di ehekushon di e sentensia di Tula i Bazjan Karpata. Despues ta lesa e sentensia di 2 òktober 1795 siguí pa un dramatisashon di e forma kruel ku a ehekutá Tula miéntras Bazjan Karpata ta para mira pa despues e haña e mesun kastigu.

E dramatisashon lo ta siguí pa kachu di morto ku ta yora morto di Tula i kanto di lamento.

Despues lo marcha bai Parke di Lucha i Libertat ku ta karga e nòmber di Marcha di Purifikashon, Sanashon i Emansipashon. Unabes na Parke di Lucha i Libertat lo tin e seremonia di saka Tula for di laman pa despues interpretá himno di Kòrsou.

Despues di e diskursonan representantenan di gobièrnu di Hulanda i gobièrnu di Kòrsou lo hasi desvelo di e bòrchi di Rehabilitashon di Tula. E seremonia ta terminá ku presentashon di e 3 kansionnan ganadó di Festival Bos di Libertat, deklamashon di poesia, baile i presentashon di músika.

Den kuadro di e aña di konmemorashon promé minister di Hulanda, Mark Ruttte dia  19 desèmber 2022 a pidi despensa pa e ròl di Hulanda den e pasado di sklabitut i e herensia di sklabitut ku ainda ta presente den e èks kolonianan di Hulanda. Promé di yüli 2023, Rei Willem Alexander na nòmber di Kas Real di Hulanda tambe a pidi despensa. Rei Alexander a bisa na e okashon aki ku sklabitut i negoshi den esklabo ta rekonosé komo un krímen kontra humanidat, pero ku gobernantenan i Kas Real e tempu ei no a hasi nada kontra esaki.

Gobièrnu hulandes a pone 200 mion euro disponibel pa e komishon ku ta plania e diferente aktividat  e aña aki i tambe pa inisiativa komunitario di e èks kolonianan. Tambe gobièrnu hulandes a pone 8 mion euro pa aña disponibel pa lanta un komishon ku mester organisá aktonan di konmemorashon mas amplio i digno tur aña den henter Reino.

Tula tabata lider di e ‘revolte’ di esklabo na Kòrsou ku a dura di 17 ougùstùs te ku 19 sèptèmber 1975. Dia 3 òktober a ehekutá Tula i e gobernashon kolonial na Kòrsou a keda pinta Tula komo un hende malu. Despues ku pa hopi aña largu aktivistanan na Kòrsou a protestá kontra esaki Bestuurscollege di teritorio insular di Kòrsou na 2010 a proklamá 17 ougùstùs komo Dia di Lucha i Libertat.

Van Huffelen for di 30 sèptèmber a yega Karibe i a inisiá su bishita na St. Maarten. 2 òktober anochi el a biaha pa Kòrsou pa e por ta presente na e aktonan di reabilitashon awe dia 3 òktober. Despues Van Huffelen lo biaha pa Boneiru kaminda su bishita den Karibe lo finalisá. 5 òktober e lo regresá Hulanda. NOTA: Texto ta scirbi den Papiamento fonetico di Corsou.