DEN HAAG – Aruba mester tin un acuerdo na nivel di gobierno cu Hulanda riba e asunto di refinanciamento prome cu 1 di December proximo (2023), pa bin na remarke pa un tasa di interes temporal faborabel pa refinanciamento di e debe di Covid19. Asina minister pa Relacionan di Reino (BZK) Hugo de Jonge a contesta parlamentarionan di partido PvdD diabierna den un carta. Esaki ta diferente di loke a wordo bisa localmente recientemente unda cu a sigura cu Aruba tin te 1 di januari tempo pa keda cla. No ta conoci si e fecha di 1 di December tabata conoci caba pero no a menciona esaki, of si awor esaki ta un fecha cu ta bira conoci. Ademas, segun e minister, e ta nota cu e sistema di supervision financiero na Aruba no ta bon, si mira cu falta e norma di presupuesto y cu no a logra revisa e ley di LAFt (ainda).
LAFT TAMBE MESTER KEDA CLA
Ademas segun de Jonge, Aruba mester tin e LAFT nobo (ley cu ta regla e supervision financiero pa Aruba) ‘na vigor prome cu 1 di januari 2024’, pa asina e supervision financiero ta garantisa despues di e fecha ey. Notable ta cu e biaha aki no ta e secretario di estado van Huffelen ta papia riba e tema, sino e minister mes. Van Huffelen mientrastanto ta den avion na caminda pa St Maarten unda cu e ta cuminsa un bishita di un siman pa e isla menciona, Corsou y Bonaire.
RAFT OF NO
E mandatario (manera a wordo bisa caba) a mustra cu e idea di un ley di reino no ta nada nobo, ya cu e concepto ta cerca Tweede Kamer for di comienso di 2022. “E no mester ta e proposicion di RAFt cu ta aworaki den Tweede Kamer” e mandatario a bisa, refiriendo na e contenido. E ta habri pa un forma di hybride unda cu e supervision ta hinca parcialmente den un Ley di Reino (Rijkswet) y e otro parti den un landsverordening, unda cu por lo menos e norma di presupuesto y e CAFt mester ta regla den e Rijkswet.
LAFT NO A FUNCIONA
Hulanda kier un supervision financiero duradero, como garantia pa un bon gobernacion. E ultimo añanan sinembargo a mustra cu e LAFt no a logra esaki. “Sino awe no tabata necesario pa tin un protocol y cu e proposicion di e gobierno di Aruba pa adapta e LAFt na e normanan di presupuesto lo por a pasa sin cu Parlamento mester a amenda (adapta) esaki”, e minister ta sigui bisa. Cu esaki e ta mustra atrobe cu e hecho cu Parlamento a cambia e ley unilaterlamente, ta e motibo pakico no por sigui cu e LAFt sino un RAFT.
PAKICO RAFT Y NO LAFT
E miembronan di Tweede Kamer a puntra e ora con bin e aplicacion di LAFt no tabata suficiente pa cuida e situacion financiero y mitiga e risico di Reino cu otorgamento di un prestamo pa refinancia e debe actual. Aki atrobe, e minister a referi na e loke a sosode, y unda cu Aruba su gobierno a faya. E minister a bisa cu no solamente tabatin un LAFt sino tambe un protocol. E protocol tabatin e normanan, pero contrario na palabracion haci cu Hulanda, Aruba a scohe pa no incorpora e normanan den e LAFt y tampoco a bay di acuerdo pa firma e Raft. Atrobe e ta referi na e hecho cu ora cu gobierno a manda un iniciativa di ley pa Parlamento incorpora e normanan den e LAFt, cu Parlamento a opta pa pasa e amienda conoci, cu Hulanda no a considera aceptabel ya cu segun Hulanda, e supervision aki lo tabata limita. Y for di e momento ey, cos a pega.
E mandatario ta sigui splica cu desde e punto di bista di e derecho constitucional, e sistema di norma presupuestario regla via un protocol, ta algo complica. Afterall, Aruba tin e derecho di traha e presupuesto, pero e no ta parti di e protocol. Al fin y al cabo., e acuerdonan aki ta traha entre gobierno y no parlamento. “No ta parece mi deseabel pa limita e derecho presupuestario mediante un protocol. Un ley di consenso di Reino no tin e desventaha aki, pasobra e estado di Aruba e ora tin e papel habitual na yega na yega na un ley di consenso di Reino. Pa lesa e carta completo di e minister, click AKI.