ANALYSE | Waarom voelen we ons vrij om commentaar te geven op het gewicht van een ander?

Geschreven door Tito Laclé

Opmerken dat iemand is aangekomen of afgevallen, gebeurt nog altijd heel gemakkelijk in onze samenleving.

“Je bent aangekomen.”

“Je wordt dik.”

“Wow, je bent veel afgevallen!”

Voor degene die de opmerking maakt, lijkt het misschien iets onschuldigs dat maar een paar seconden duurt. Voor degene die de opmerking ontvangt, kan de impact totaal anders zijn.

Maar er is nog een andere realiteit in deze discussie die we evenmin mogen negeren: Aruba heeft een serieus probleem met overgewicht en obesitas, en dat is een volksgezondheidskwestie die aandacht verdient.

Dus ik hoor je al vragen: waar trekken we de grens? Hoe kunnen we eerlijk praten over een echt gezondheidsprobleem zonder automatisch te denken dat we het recht hebben om commentaar te leveren op het lichaam van ieder individu?

Twee dingen kunnen tegelijkertijd waar zijn, maar juist dat onderscheid is het belangrijkste.

We kunnen erkennen dat overgewicht en obesitas gezondheidsrisico’s met zich mee kunnen brengen en dat we als samenleving gezondere voeding, lichamelijke activiteit, preventie en een gezondere levensstijl moeten stimuleren. Zeker hier op Aruba.

Maar tegelijkertijd kunnen we erkennen dat dit ons geen toestemming geeft om het lichaam van een ander te beoordelen zonder dat die persoon om onze mening heeft gevraagd. NEE!

Begrijp me nu niet verkeerd. Geen commentaar geven op iemands gewicht betekent niet dat we zeggen: “Het is prima om te zwaar te blijven.”

En respect voor een persoon betekent evenmin dat we de gevolgen die overgewicht voor de gezondheid kan hebben moeten negeren.

Die twee zaken spreken elkaar niet tegen.

Een volksgezondheidsprobleem moet als een volksgezondheidsprobleem worden behandeld. Een individu moet als mens worden behandeld.

BEZORGDHEID OF GEWOON EEN OPMERKING?

Natuurlijk is niet iedere opmerking bedoeld om iemand pijn te doen.

Iemand kan oprecht bezorgd zijn. Maar goede bedoelingen maken niet iedere manier waarop je iemand benadert automatisch gepast.

We weten bovendien niet waarom iemands gewicht is veranderd. Daar kunnen allerlei omstandigheden achter zitten.

En zelfs als iemand simpelweg meer heeft gegeten, minder heeft bewogen en daardoor is aangekomen, maakt dat zijn of haar lichaam nog steeds niet tot openbaar bezit.

De vraag zou moeten zijn: helpt mijn opmerking deze persoon werkelijk, of zeg ik alleen maar hardop wat ik heb opgemerkt?

Want er is een verschil tussen zeggen: “Je wordt dik,” en iemand om wie je geeft in alle rust en met oprechte bezorgdheid over diens welzijn benaderen.

FAMILIE

Binnen een familie is er vaak meer vertrouwen, maar ook daar bestaan grenzen.

Tussen naaste familieleden, partners of mensen die elkaar heel goed vertrouwen, kan er vanzelfsprekend meer ruimte zijn om over gewicht en gezondheid te praten.

Zeker wanneer je ziet dat de gezondheid van iemand van wie je houdt mogelijk risico loopt, is zwijgen ook niet altijd de oplossing.

Maar HOE we praten is belangrijk.

Er is een groot verschil tussen iemand in alle rust en met tact benaderen, en voor andere mensen zeggen:

“Wow, jij bent dik geworden!”

VERTROUWEN NEEMT DE NOODZAAK VAN TACT NIET WEG

En ja, ook ik ben hierin niet onschuldig.

Waarschijnlijk hebben velen van ons ooit commentaar gegeven op het gewicht van een familielid of vriend, soms met goede bedoelingen.

Maar het feit dat we het hebben gedaan, betekent niet automatisch dat het altijd juist was.

Dat erkennen is geen hypocrisie. Het betekent gewoon dat we opnieuw nadenken over een gewoonte die we zijn gaan normaliseren.

“IK KAN TENMINSTE NOG AFVALLEN...”

Er is een wat provocatievere manier om deze kwestie in perspectief te plaatsen. En dit is mijn favoriete voorbeeld.

Het is hard, wreed, maar wel echt. Heel echt.

Stel je voor dat je tegen iemand zegt:

“Wow, je bent flink aangekomen.”

En die persoon draait zich om en antwoordt:

“Nou, ik kan tenminste nog afvallen, maar jij kunt niets veranderen aan het feit dat je lelijk bent.”

Hard? Ja.

Onbeschoft? Absoluut.

En het is geen antwoord dat ik aanbeveel, ook al WEET ik dat je soms misschien precies zo zou willen reageren. Geloof me.

Maar juist de reactie die zo’n uitspraak oproept, is interessant.

We begrijpen onmiddellijk dat het beledigend is om iemands uiterlijk aan te vallen.

Waarom roept een opmerking over iemands gewicht dan niet altijd dezelfde reactie op?

Een ongepaste opmerking rechtvaardigt geen belediging als antwoord.

Maar het voorbeeld houdt ons wel een spiegel voor:

Als ik niet wil dat anderen negatieve opmerkingen maken over mijn uiterlijk, waarom voel ik mij dan vrij om dat wel bij hen te doen?

Tegelijkertijd moeten we ook niet in het andere uiterste terechtkomen.

Deze discussie mag geen vrijbrief worden om obesitas te negeren.

RESPECT IS NIET HETZELFDE ALS ONTKENNING

Mensen niet beschamen vanwege hun gewicht betekent niet dat we moeten doen alsof iedere vorm van overgewicht zonder gevolgen is.

Als samenleving moeten we openlijk kunnen praten over een gezond gewicht, voeding, beweging, preventie en persoonlijke verantwoordelijkheid.

Zorgprofessionals, de overheid, scholen, families en ieder individu hebben daarin een rol.

Maar er is een fundamenteel verschil tussen een gemeenschap voorlichten en een persoon beschamen.

Schaamte mag niet onze volksgezondheidsstrategie worden.

En bezorgdheid mag geen excuus worden voor gebrek aan respect.

Als iemand worstelt met zijn of haar gewicht, moet het doel zijn om die persoon te helpen richting een betere gezondheid, niet om hem of haar het gevoel te geven minder waard te zijn.

NIET IEDERE OBSERVATIE HOEFT EEN OPMERKING TE WORDEN

We zien allemaal veranderingen bij andere mensen. Dat is menselijk.

Maar iets opmerken betekent niet dat we het ook moeten zeggen.

Wanneer iemand zelf het gesprek over zijn of haar gewicht opent en om steun of een mening vraagt, is de situatie natuurlijk anders.

Als het gaat om iemand van wie je houdt en je werkelijk bezorgd bent over diens gezondheid, kies dan het juiste moment en praat met tact.

Maar als het gewoon iemand is die je een paar maanden niet hebt gezien, moet het eerste wat die persoon hoort dan werkelijk zijn:

“Je bent dik geworden”?

Misschien niet.

“Hoe gaat het?”

“Goed je te zien.”

Dat kan al genoeg zijn.

GEZONDHEID EN RESPECT ZIJN GEEN VIJANDEN

Uiteindelijk hoeven we niet te kiezen tussen twee uitersten.

We hoeven niet te kiezen tussen mensen beschamen vanwege hun gewicht of doen alsof overgewicht en obesitas geen probleem zijn.

We kunnen beide dingen op de juiste manier doen: obesitas serieus nemen als gezondheidskwestie en tegelijkertijd de persoon met waardigheid en respect behandelen.

Een gezondere samenleving ontstaat niet door mensen een slecht gevoel over zichzelf te geven.

Die ontstaat door voorlichting, preventie, toegang tot gezondere keuzes, beweging, ondersteuning en persoonlijke verantwoordelijkheid.

En op individueel niveau kan één eenvoudige regel helpen:

Voordat je commentaar geeft op het lichaam van iemand anders, vraag jezelf af of je opmerking werkelijk nodig is, of die helpt en hoe jij je zou voelen als iemand hetzelfde bij jou deed.

Want aandacht hebben voor de gezondheid van onze samenleving is noodzakelijk.

Mensen beschamen is dat niet.

En respect voor een persoon mag nooit worden verward met het negeren van het belang van zijn of haar gezondheid.