Scirbi pa Tito Laclé
Ayera mi a traha e caso di e reciente asesinato di un hoben di 17 aña na Palm Beach cu ta mustra cu Aruba ta drenta un fase social y di seguridad cada vez mas peligroso, unda violencia y criminalidad ta cuminza bira algo “normal” den sociedad. E analisis ta señala cu edad di involucradonan den crimen ta sigui baha, mientras influencianan di rednan social, cultura di “reputacion” y posible mentalidad di gang ta alimenta conflicto entre hobennan. Ademas, e caso ta preocupa ainda mas pasobra el a sosode den zona hotelero, cu ta centro di economia turistico di Aruba. Segun e analisis, Aruba no solamente ta arriesga su seguridad social, pero tambe su reputacion internacional como un destino sigur, algo cu directamente por impacta turismo y economia di isla. Awe mi ta traha kico tur por haci, pa purba cambia esaki:
Kico mester cambia?
1. Prevencion mester bira prioridad real
No solamente campaña. No solamente slogan.
Mester tin inversion serio den:
Mentor pa hobenan
Deporte y disciplina
Salud mental
Guia familiar
Combati abandono escolar
Identificacion tempran di hoben vulnerable
Hopi di e hobenan cu drenta den violencia ta busca:
Pertenencia, respet , direccion, proteccion
Y si sociedad no duna nan esaki, E gang lo haci’e.
2. Mester tin reaccion fuerte contra arma ilegal
Arma ilegal riba un isla chikito ta un desastre esperando pa pasa.
Cada arma cu ta circula ta aumenta e posibilidad di otro tragedia. Controlnan, intelligence policial y cooperacion regional mester fortalece drasticamente. Lamentablemente e reciente campaña pa entrega arma boluntariamente, no tabata exitoso. Nada. Algun arma (mi kier sa ni 5) a keda entrega. Pues, e mentalidad aki lo no cambia.
3. Lidernan mester stop di minimisa e problema
Aruba tin tendencia di proteha su imagen, specialmente pa turismo. Pero nenga e realidad nunca ta funciona. Corda esaki: Reconoce e problema no ta destrui turismo! Violencia descontrola sí.
4. Comunidad mester laga e cultura di silencio
Hopi hende sa ken ta involvi den actividadnan criminal, pero miedo, amistad, familia of simple indiferencia ta laga e silencio domina.
Un comunidad cu no coopera cu ley y orden, eventualmente ta laga criminalidad haya espacio pa crece.
CONCLUSION
E asesinato di e hoben di 17 aña no mester bira simplemente otro headline cu Aruba lo lubida den dos siman. Pasobra tras di e noticia tin varios mensahe peligroso:
Violencia hubenil ta aumenta, acceso na arma ta mas facil, posible mentalidad di gang ta creciendo, area turistico no ta intocable mas, y Aruba ta enfrentando un problema social cu no por wordo tapa cu slogan di “One Happy Island”.
E pregunta awor no ta solamente:
“Ken a haci esaki?” E pregunta mas importante ta: “Cuanto caso mas Aruba lo acepta prome cu nos dicidi cu basta ta realmente basta?” Pens’e!