ORANJESTAD - E atraso actual den mantencion di mas o menos Afl. 500 miyon di infrastructura di Aruba, ta pidi un programa nacional di recuperacion pa hopi aña. Asina minister di infrastructura di Aruba Rene Herde a declara dialuna mainta. E gastonan financiero di hopi aña di mantencion atrasa di infrastructura di Aruba por subi te mas o menos: Afl. 1,2 bilyon florin. E suma aki ta refleja e impacto total di mantencion atrasa na camindanan, drenaje di awa di yobida, riolering, edifisionan di gobierno, vivienda y facilidadnan den bario y centronan urbano.
Segun e minister, aki no ta trata di proyectonan nobo, sino di mantencion di infrastructura existente cu ta esensial pa e funcionamento diario di nos comunidad. E situacion aki no a surgi den un solo aña y p’esey tampoco por wordo resolvi den un of dos aña.
ARUBA YA TA PAGANDO E PRIJS HALTO AKI
Segun e mandatario, e consecuencianan di falta di mantencion atrasa durante hopi aña ya ta visibel den tur districto di Aruba y ta wordo experiencia tur dia pa habitantenan y bishitantenan.
Esaki ta manifesta, entre otro, den:
• camindanan kibra cu buraco y ‘scheur’
• problemanan di inundacion den barionan
• mal accesibilidad di barionan
• edificionan publico den mal estado
• deterio den estado di casnan
• falta di parkeo rond di fasilidadanan publico y den barionan
• seguridad limita di trafiko riba camindanan residencial
• deterioro di espacionan publico den centronan y den districtonan
Segun Herde, loke anteriormente por a wordo soluciona cu mantencion regular, awor ta exigi inversionnan structural hopi mas grandi pa solamente recupera di e daño haci y preveni perdida completo di infrastructura fisico.
E ATRASO ACTUAL DEN MANTENCION TA MAS O MENOS AFL. 500 MIYON
Segun evaluacion andando, e mantencion di e infrastructura existente riba corto plazo ta exigi aproximadamente Afl. 500 miyon florin. Aki ta trata di facilidadnan cu durante varios aña no a haya suficiente mantencion y cu awor ta den estado insuficiente te malo. E atraso den mantencion aki ta consisti di entre otro:
• Afl. 375 miyon pa infrastructura essencial
• Afl. 125 miyon pa infrastructura di bario y centronan di ciudad
Hunto esaki ta forma e atraso total di mas o menos: Afl. 500 miyon florin.
CAMINDANAN TA FORMA E PARTI MAS GRANDI DI E ATRASO
For di e analysis reciente di Pavement Condition Index (PCI) ta mustra ku aproximadamente 355 kilometer di e red di camindanan di Aruba ta den estado insufisiente te malo (PCI bou di 55%). E calculacion basico pa rehabilitacion di e capa di asfalto ta Afl.160.460.000. E calculacion aki ta un minimo y no ta inclui entre otro e siguiente trabounan:
• reconstruccion completo di cayanan
• rehabilitacion di fundeshi di e cayanan
• remplaso di capanan abou
• intervencionan structural
• mehoracion integral di drenaje pa awa
• adaptacion di trayecto di caminda unda ta necesario
Si e trabounan aki bira nesesario, e gastonan real lo ta hopi mas halto.
AFL. 375 MILYON TA PA INFRASTRUCTURA ESSENCIAL
Di e total atraso, aproximadamente Afl. 375 miyon ta pa facilidadnan esensial pa accesibilidad, seguridad, salubridad publico y servicionan publico. Esaki ta inclui entre otro:
• Red di camindanan – ± Afl. 160 miyon
• Drenaje y riolering – ± Afl. 85 miyon
• Edificionan di gobierno – ± Afl. 50 miyon
• Camindanan di santo den barionan – ± Afl. 14 miyon
• Deporte, cultura y enseñansa – ± Afl. 30 miyon
E evaluacion ainda no ta completo, asina cu esaki ta un calculacion minimo o basico.
Afl. 125 miyon pa bario y centronan urbano
Ademas di infrastructura essencial, aproximadamente Afl. 125 milyon ta nesesario pa rehabilitacion di bario y centronan urbano. Esaki ta inclui entre otro:
• trottoir y espacio pa peatonnan
• camindanan residencial
• accesibilidad di facilidadnan publico
• parkeo rond di facilidadnan
• espacio pa parkeo den barionan y centro di ciudadnan
• seguridad di trafico
• mehoracion di espacio publico den Oranjestad y San Nicolas
CADA FLORIN CU NO INVERTI AWE POR COSTA ARUBA 3 PA 4 FLORIN DESPUES
Den maneho di infrastructura internacionalmente ta usa e regla cu cada florin cu no inverti awe, por costa nos tres te cuater florin despues. Pa Aruba esaki ta nifica cu e atraso actual di Afl. 500 miyon florin por crece te gastonan sosial di rond di Afl. 1,2 biyon florin si no wordo atendi mes ora y structuralmente pa e siguiente decada.
E evalucion haci ainda no completo. Pesey e calculacion di Afl. 500 miyon florin ta un estimacion minimo o basico. E evaluacion ainda ta den proseso pa:
• fasilidadnan deportivo
• infrastructura cultural
• parti di scolnan no-publico
• infrastructura di bario social cu falta
• edificionan publico
Esaki ta nifica cu e realidad por ta mas halto. E calculacionnan aki tampoco ta inclui solucionnan cu awor ta trahando riba dje pa atende cu e falta grandi di vivienda pagabel pa mas cu 65% di comunidad. E calculacionan menciona akiriba ta trata solamente e rehabilitacion di infrastructura existente. E no ta inclui invercionnan grandi cu tin cu haci a corto plazo pa:
• casnan y barionan pagabel nobo
• mehoracion y expancion di facilidadnan den barionan
• infrastructura nobo necesario
• camindanan nobo cu pa mucho tempo no a bira cayanan cu asfalt y aceranan normal
• drenaje nobo
INFRASTRUCTURA: UN RETO NACIONAL PA BENIDERO DECADA
E magnitud di e problema di mantencion di infrastructura existente y di infrastructura nobo necesario, ta mustra cu rehabilitacion di e daño haci so caba no lo por sosode den un of dos aña. E ta exigi un programa nacional di inversionnan grandi y structural pa por lo menos henter un decada. Anto esey lo sosode na un costo hopi mas halto cu si a sigui inverti den mantencion regular y expansion systematico tur aña manera tabata e caso. Esaki ta e costo di e negligencia di hopi aña nos tras. Sin accion na tempo, e gastonan financiero aki por sigui subi te aproximadamente Afl. 1,2 biyon florin.
E calidad di infrastructura ta determinante pa e calidad di bida den nos pais. E ta nifica cu invercion continuo den infrastructura esencial y nobo di nos pais, ta esensial pa preveni gastonan mas halto den futuro y sigura cu nos pais ta keda un lugar cu ta bon pa nos tur biba. Negligencia di esaki manera a sosode den ultimo añanan ta completamente contra interes di nos pais y nos futuro desaroyo. NOTA: E potret ta un dramatisacion di e situacion describi den e articulo y no ta uno real.