Opinion | Con Aruba por bira un crisis hudicial den un situacion  win-win

Opinion | Con Aruba por bira un crisis hudicial den un situacion win-win

Posted on 02/5/2026 2:51 pm AST | Updated on 02/5/2026 2:53 pm AST

Scirbi pa Tito Laclé

Aruba ta den un dilema cu no por wordo ignora mas. Mas biaha cu nos kier, incidentenan relaciona cu polis no ta termina den control, sino den tragedia familiar cu no tin marcha bek. E por zona exagera, y kizas e ta tambe, pero dos caso den un aña, sigur pa e polisnan envolvi y e famia di e victimanan, sigur e no ta. Esta, exagera. Manera nos tur por corda ainda, aña pasa, dos agente di polis a tira y mata un mucha hoben, den loke ainda ta wordo mira como un acto cuestionabel di “autodefensa”, ora cu ta conoci cu a usa mas di 10 bala di candela. Casi un aña despues, ata otro incidente unda cu un agente di polis a tira y mata un persona hoben cu limitacion mental fatalmente. E biaha aki tabata 3 bala. Y e acto aki rapidamente a crea  un debate y discusion nacional, atrobe. Mi a trata e tema aki recientemente caba. Pero tabata necesario pa trece esaki awor, cu e diferencia cu ta sugeri un posibel sugerencia pa un mehoracion. 

E pregunta cu Aruba mester contesta awor no ta ken tabatin razon of ken a faya den un caso individual. E pregunta esencial ta: Con nos ta evita cu esaki pasa atrobe?

Pa e parti policial, esaki no ta un problema di un agente individual. Ta un faya sistematico, cu su raiz den falta di personal, leynan bieu y prioridad mal poni.

Aruba ta sufri di un escasez cronico di polis. Mes momento, leynan existente no ta wordo aplica consistentemente, mientras otro leynan ta totalment obsoleto. Hopi local, compara cu paisnan manera Merca, ta percibi aplicacion di ley como debil. Pero paradoxalmente, ora cu forza wordo usa, hopi biaha e ta repentino, extremo y tin biaha, te hasta fatal.

E contradiccion ey ta e nucleo di e crisis.

Na un banda tin e Korps Politie Aruba, sobrecarga, cu falta di recurso y cada bez mas ta wordo hiba na situacionnan pa cual nan no ta bon prepara, especialmente crisis mental. Di otro banda tin un pueblo cu den bida diario no ta sinti proteccion suficiente, pero den confrontacion ta sinti un uso di poder desproporciona. Confianza ta baha den tur dos banda.

Gobierno di Aruba ta indica cu e kier bolbe brainstorm pa bin cu un soluciona. Esaki ta necesario, pero brainstorming so no ta para bala, no ta evita entierro y no ta kita trauma. Mas preocupante ainda ta e desbalance actual den enfoque di polis. Na luga di fortalese presencia, capacidad di reaccion y aplicacion di ley, hopi energia ta wordo gasta riba PR y campaña di conciencia. Concientisacion tin su valor, pero PR no ta reemplasa preparacion. E mensahe no ta desescala un crisis real.

Con Aruba por logra un solucion win-win, pa polis y pa pueblo?

Prome, Aruba mester reconoce cu polis no por ta e unico contesta pa crisis social y mental. Ora un agente policial  arma wordo manda pa trata cu persona den crisis psicologico, sin apoyo specialisa, riesgo di desenlace fatal ta subi drasticamente. Aruba mester protocol di intervencion cu profesional di salud mental. Di dos, leynan tocante uso di forza mester wordo revisa y modernisa. No dilui, sino clarifica. E agente policial mester tin e directiva cla, juridicamente solido, cu prioridad riba desescalacion y proteccion legal ora nan actua correctemente. Ambiguedad no ta yuda ni e pueblo, ni polis, ni husticia. Di tres, aplicacion di ley mester bira consistente. Aplicacion debil ta crea presion. Infraccion ignora dia tras dia ta acumula te ora cu e explota. Aplicacion fuerte no ta agresion, sino confiable y previsibel. Di cuater punto:  inversion den personal ta inevitabel. Un cuerpo di polis cu falta personal ta reactivo. Reaccion ta lanta error. Error ta lanta tragedia. Reforma sin trata reclutamiento, retencion, entrenamento y burnout no tin sentido. Y finalmente, responsabilidad transparente y creible ta crucial. Tur incidente fatal mester wordo investiga independiente, rapido y publicamente. No pa calma rabia, sino pa restaura confianza. Tardansa y falta di claridad ta agrava un division.

Un solucion win-win ta posibel, pero e ta rekeri honestidad. Pueblo mester compronde e presion cu polis ta enfrenta. Di otro banda, polis mester compronde cu autoridad sin confianza no ta sostenible. Y gobierno mester pasa di palabra, pa  reforma structural real. Esaki no ta un eleccion entre seguridad y husticia. Aruba mester tur dos.

Si Aruba no actua decisivamente awor, e  tipo di tragedianan aki lo sigui ripiti. Pero si nos usa e momento doloroso aki pa modernisa polis, integra salud mental, fortalese aplicacion di ley y reconstruir confianza, algo significativo por sali for di perdida.

Tragedia no mester ta maneho.

Pero e por bira un punto di cambio—si nos scoge pa haci asina.

  • Powered by SETAR