Scirbi pa Tito Lacle
Mientras cu campaña electoral ta den full swing, por observa un cantidad di candidato politico durante nan entrevista, cu ta priminti un sin fin di cos, for di loke nan kier bay haci y ta bay ofrece e comunidad, si nan gana, of pio ainda, ora nan gana eleccion. Un sin fin di promesa haci, acompaña pa plannan superfluo y ambicioso cu lo mester resolve tur cos. Problema ta cu mayoria di nan no ta substancia esaki cu un plachi financiero. Ta importante pa nan bisa cuanto e ta bay costa, y di unda nan lo saca e placa pa haci e ehecuta e plannan SIN resorta na aumenta debe di pais Aruba. E resultado (segun voz di experiencia) ta, cu si nan gana mes y drenta parlamento y of te hasta den gobierno, nan NO por ehecuta mayoria di e promesanan, sea pasobra e compromiso haci cu nan ‘partner di coalicion’ no ta permiti nan haci esaki (no a haya e cartera necesario), of pio ainda, pa falta di fondo (!), e plan ta keda solamente na un ‘plan’.
Tin politiconan tambe, cu segun conviccion personal, ta priminti cu si nan drenta, nan lo cambia politica, sea personal of e sistema completo. Nan ta bisa di lo trece un sistema mas ‘limpi, honesto y corecto’. Atrobe, experiencia ta mustra cu esakinan, pa mas cu e persona lo kier logra e metanan ey, ta keda tambe solamente na ‘deseonan noble’, pasobra e realidad politico ta simplemente diferente. Sea bo ta ingenuo, of ta kere den webo di gay, pero nan no ta compronde cu nan so, no por haci hopi, pasobra e structura di e partidonan grandi y tradicional no ta permiti. Y loke ta mas interesante ta cu hopi di nan cu kier y ta priminti e cambio politico, ta esnan cu a drenta un partido ‘tradicional’, keriendo cu nan voz por ta ‘e cambio’. E ta noble pa pensa asina, pero atrobe, realidad amargo politico ta dicta diferente. Dos partido nobo den e contienda electoral actual ta muestra palpabel di esaki. Nan lider a inicia nan carera politico den un partido grandi, tradicional, cu e pensamento noble di ‘cambia e rumbo’. Nan idea a keda na un idea, y e resultado ta cu ambos a bandona e partido y a lanta nan propio partido, pa wak si un biaha mas, nan por continua cu nan idea noble di ‘cambia cos’.
Biniendo bek pa e tema di priminti cos si nan gana eleccion: E pregunta ta: Si tabata asina facil cambia cos y bin cu solucion pa tur cos, bo no ta kere cu e lo a sosode caba? Tin ta bay pa ‘cambia enseñansa completamente’, otronan ta bay ‘percura pa tur pensionado biba miho’, y asina mi por sigui menciona yen di ‘promesa’ cu TUR partido lo sostene e deseo ey. Sinembargo, hopi no ta compronde cu ta nos mes tin e situacion manera cu nos tin e. Esaki ta nifica cu e forma pa ‘drecha e cos’, mester wordo atendi diferente. Ta conoci cu pa hopi hende na Aruba, e pensionado, e hoben, e adulto, parti di problema ta sinta na nan mes. Ta conoci cu hopi no por maneha nan fondo na cas. Hopi ta biba cu e prioridad robes. Ta gasta mas cu nan tin, ta biba di luna pa luna, pa falta di por maneha nan placa. Si cuminsa cu maneha esaki miho, porta nos por cuminsa drecha algo. Y ta ey e politico mester traha ariba. No djis aumenta pensioen, salario minimo y of otro forma di entrada. Tanten e problema cronico no cambia, tur e promesanan ariba menciona, no ta bay ta e solucion real. Djis aumenta esaki y esaya, ta djis permiti pa e problema cronico wordo manteni y valida.
Pa e politiconan nobo, ta bon pa comprende e mensahe cu tin den esaki: Prome cu bo priminti cambio ora of si bo gana, haci calculacion realistico di cuanto e ta bay costa. Despues, busca drechi si tin placa pa ehecuta esaki. Bisa na pueblo di unda bo ta bay saca e placa, check si tin gasto den aparato gubernamental cu por elimina di berdad, pa ehecuta e promesa, pa e no djis bira un otro promesa bashi. Pa esnan cu ta priminti un ‘cambio grandi’ den (e sistema di hiba) politica, baha di e nubia ey, y mantene bo promesanan mas realistico posibel, mas bien delineando pasonan chikito cu lo tuma pa cuminsa cu cambio palpabel. Tin biaha hasta pasonan chikito ta causa dolor, pasobra e ta un sistema cu ta envolve hopi actor (y beneficiario). Y experiencia a mustra cu ora cu bo ta un den hopi, bo no ta logra net net nada.
Lamentablemente nos politica na Aruba no ta madura suficiente ainda, pa nos logra e cambio revolucionario cu hopi kier y ta anhela pe. Esaki no ta e punto di bista di un pesimista, sino di un realista. Den pasado politiconan renombra a yega di bisa y admiti cu, ‘campaña ta un cos, goberna ta otro’, confesando asina abiertamente cu no ta tur cos cu un politico campaña cu ne e por realisa si e drenta gobierno. Tin un expresion cu ta bisa ‘E Berdad Inconveniente”. Den e caso aki ta trata di e echo, cu politiconan ta bin cu plannan bon, cu no por wordo determina si nan ta realistico ni pagabel. Ta berdad cu como politico bo tin cu cuminsa un caminda, pa mustra cu bo ta relevante na e pueblo votado. Pero e ora, sigura cu e promesa cu bo ta haci, bo por cumpli cu ne realmente, sin hinca nos pais den mas problema. Exito na e futuro politiconan aki.