WILLEMSTAD - Korte di Apelashon (Hof) den un desishon ku a kai ayera, a duna Minister di Salubridat tres (3) luna di tempu pa e presentá disposishonnan (beschikkingen) nobo pa CMC. HNO Transitie & Explotatie, konosí ofisialmente komo CMC, defakto a gana e kaso den apelashon ku el a entamá kontra gobièrnu (Minister di Salubridat) ya ku e apelashon tabata kontra e disposishonnan di Minister. Korte den e kaso aki a destruí e desishon anterior alegando ku e ponensianan ku CMC a ser tres’é dilanti den e kaso anterior i den un desishon ku a kai for di dia 22 di mei 2023 ta fundá i a duna Minister tres luna di tempu pa bini ku disposishonnan nobo. T’asina ku pa medio di un disposishon gubernamental di 15 di novèmber 2019 Minister a fiha e presupuesto pa CMC por kubri su gastunan den e periodo di 15 di novèmber 2019 pa 15 di novèmber 2020 na un suma di Nafl. 176.222.190.-. Mas aleu den un disposishon di 26 di mart 2021 e minister a hala aden e desishon di 15 di novèmber 2019 i a stipulá ku for di e fecha ei te ku 31 di desèmber 2020 ta fiha un suma di Nafl. 204.867.214.-. Den un disposishon di 11 di mart 2021e minister a stipulá e presupuesto di kuido pa aña 2021 na Nafl. 167.600.000.-. Den e veredikto di dia 11 di mei 2022 Korte a deklará e disposishonnan ku CMC a apelá di 26 di mart 2021 i 11 di mart 2021 fundá, a destruí e disposishonnan ei i ordená Minister pa duna disposishonnan nobo. I CMC a bai den apelashon kontra e veredikto ei.
Pa medio di disposishonnan nobo di 11 di ougùstùs 2022 i separá Minister a fiha e presupuesto di kuido pa e periodo di 15 di novèmber 2019 te ku 31 di desèmber 2021 na Nafl. 206.442.214.-, i pa aña 2021 na Nafl. 184.500.000.-.
Kiko e disputa ta?
E kaso aki ta bai rondó di kompensashonnan di gastunan ku CMC a hasi pa e kuido i servisio ku el a duna na aseguradonan ku ta kai bou di Seguro Básiko. SVB ta esun ku ta kubri/paga e gastunan. For di 1e di òktober 2014 ta stipulá presupuesto pa finansiamentu dje gastunan ei i a base di tarifanan médiko ku a keda stipulá dor di minister a base di lei. Despues ku Minister stipulá e presupuesto, e ta konsultá ku SVB ku ta duna su konseho i rekomendá eventual korekshonnan. Finalmente Minister ta stipulá e presupuesto pa SVB.
For di su apertura CMC ta risibí pa aña un presupuesto di kuido pa e kubri e gastunan dje servisio ku e ta duna na aseguradonan di SVB. Pero CMC ta di opinion ku e presupuestonan stipulá ta muchu abou i ku e lo no por kubri su gastunan. Esei ta pone ku e ta drai ku défisit. Segun su relato anual di 2021 el a sera e aña ei ku un pèrdida di Nafl. 148 mion, di kual 55 mion ta debí na un presupuesto abou pa añanan 2020 i 2021. Na 2022 e défisit ei a subi mas ainda.
Pero entre e Minister i CMC tabatin un kantidat di reunion pa loke ta e problema finansiero di CMC. Despues di institushon di un grupo di trabou i antisipando riba un areglo di kompensashon gobièrnu a duna CMC un adelanto di Nafl. 19.6 mion pa kubri gastunan di personanan ku no ta sigurá.
Konsiderashonnan:
Den su desishon Korte Komun a konsiderá entre otro ku, den kalkulashon di e presupuesto di kuido, ku rason a tuma komo punto di salida ku e presupuestonan di kuido ta solamente destiná pa kubri gastunan di aseguradonan di SVB. Den esaki e minister lo por a asumí ku aseguradonan di SVB ta representá 85% dje total di pashèntnan. Di otro banda, inhustamente e minister no tabatin mag di inkalkulá e kostonan real di transishon i operashon inisial den e presupuesto di kuido. Pa esaki minister mester duna disposishonnan (koregí) nobo. Den esei e mester inkluí tambe e gastunan di akreditashon; e mester inkluí tambe un suma di Nafl. 3.6 mion na gastunan di interes den e presupuesto di kuido; inhustamente den e presupuesto di kuido di 2020 tin inkluí un deskuento di Nafl. 0.4 mion pa material médiko kual mester ser koregí.
Konklushon di Korte:
1. Den un konklushon ku por ser interpretá di tur banda, Korte ta bisa ku e apelashon di CMC kontra e veredikto di Korte ta infundá i ku e veredikto ei mester ser konfirmá.
2. E apelashonnan ku a surgi di karakter legal kontra e disposishonnan koregí si ta fundá. P’esei Hof lo destruí e disposishonnan koregí i ordená e minister pa denter di tres (3) luna despues di e veredikto aki e otorgá disposishonnan presupuestario nobo.
3. Finalmente Hof a disidí ku Minister tin di kubri e gastunan dje proseso, kalkulá na Nafl. 1.400.- pa motibu ku e apelashon defakto tabata kontra e disposishonnan koregí. NOTA: Texto ta scirbi den Papiamento fonetico di Corsou.