Overheid : inkomensverhogende maatregelen zonder kosten te verminderen

ORANJESTAD – Vier maatschappelijke organisaties die de private sector in Aruba vertegenwoordigen, hebben recentelijk een protocol ondertekend (zie eerste en tweede gedeelte van protocol) en daarmee hun adhesie betuigd aan de invoering van een bestemmingsheffing van 1% ten behoeve van het ziektekostenfonds AZV. Drie van die partners hadden zich 8 jaar eerder, in 2006 fel tegen de introductie van de indirecte belasting in Aruba gekeerd. Dat betrof de BBO ter hoogte van 3%. Bij het aantreden van het Kabinet Eman I, werd ter gedeeltelijke inlossing van de verkiezingsbelofte van destijds de BBO naar 1.5% verlaagd en dit is een van de oorzaken dat de financiele situatie van Aruba er een stuk slechter voor staat dan 8 jaar geleden. De organisaties hebben nu in 2014 in het kader van de sociale dialoog besloten de overheid te steunen en het AZV-protocol te tekenen, terwijl zij in 2006 in verband met de introduktie van de BBO de Koninkrijksregering aanschreven om de overheid de ‘maximale straf’ op te leggen: een algemene maatregel van rijksbestuur.

Bij het lezen van de brief van 8 december 2006 rijst de vraag wat er nu anders is dan 8 jaar geleden. NoticiaCla.com kreeg bij navraag steeds hetzelfde antwoord: in 2006 was er een andere partij aan de macht. Er was sprake van een MEP-regering, onder leiding van Nelson Oduber. De maatschappelijke organisaties die fel tegen de BBO-plannen gekant waren en in de pen klommen waren destijds de Aruba Hotel & Tourism Association (AHATA), de San Nicolas Business Association (SNBA), de Aruba Trade & Industry Association (ATIA) en de Kamer van Koophandel (KvK). Van deze vier heeft de KvK het AZV-protocol nu niet ondertekend, omdat de Kamer van mening is dat van overheidswege eerst meer aan kostenbesparing dient te worden gedaan, voordat men mee wil werken aan lastenverhogende maatregelen.

ZWAARSTE MAATREGEL

In de brief van 2006 werd de het destijds zittende kabinet onder meer beschuldigd van wanbeleid op het gebied van de openbare financien, misstanden en het niet voldoen aan verplichtingen als het opmaken van deugdelijke jaarrekeningen. De maatschappelijke organisaties deden met hun brief een beroep op de Koninkrijksregering om op grond van de waarborgtaak zoals is vastgelegd in artikel 43, lid 2, van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden ‘de geeigende maatregelen te nemen om deze misstanden te redresseren.’

De letterlijke tekst van artikel 43 luidt:

1. Elk der landen draagt zorg voor de verwezenlijking van de fundamentele menselijke rechten en vrijheden, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur.

2. Het waarborgen van deze rechten, vrijheden, rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur is aangelegenheid van het Koninkrijk.

De Rijksministerraad werd door de maatschappelijke organisaties verzocht om door middel van een algemene maatregel van rijksbestuur in te grijpen: de zwaarste interventie die binnen het Koninkrijk mogelijk is, waarmee de Arubaanse overheid onder curatele zou zijn gezet. De Koninkrijksregering, voorgezeten door Jan Peter Balkenende (CDA), heeft niet aan het verzoek voldaan. In Nederland was destijds sprake van een coalitieregering van onder meer het CDA – een zusterpartij van de AVP in Aruba, die destijds in de oppositie zat.

FINANCIELE SITUATIE GEHEEL ANDERS

De financiele situatie van Aruba was in 2006 anders dan nu. Toenmalige leden van de KvK hebben aan NoticiaCla.com bevestigd dat de huidige situatie veel slechter is dan 8 jaar geleden. De vraag die nu kan worden gesteld is waarom de maatschappelijke organisaties (met uitzondering van de KvK) nu dan wel akkoord gaan met invoering van 1% indrecte belastingen, in de vorm van een bestemmingsheffing voor de AZV. NoticiaCla.com heeft getracht het antwoord te achterhalen bij de spelers van destijds.

Volgens de premier van destijds, Nelson Oduber, was de financiele situatie destijds niet zo ernstig als nu. De schuldquote bedroeg in 2006 43% van het Bruto Nationaal Produkt (BNP), nu is dat meer dan 70%. In cijfers was dat in 2006 2.2 biljoen florin, “Nu, samen met het hospitaalproject etc. komt het bijna op 6 biljoen,” aldus Oduber. Hij vervolgt: “Het gemiddelde tekort van 2006 tot 2009 was 302.6 miljoen florin, dat is een gemiddelde per jaar van 76 miljoen florin.” Volgens Oduber is het gemiddelde tekort onder het kabinet Eman van 2010 tot 3013 1.3 biljoen florin, hetgeen neerkomt op en gemiddeld tekort van 322 miljoen florin per jaar. Daarnaast is volgens de voormalige premier de deviezenvoorraad ten tijde van het kabinet Eman in vier jaar gedaald met 365 miljoen florin. “Het is duidelijk dat de financiele situatie van toen en nu heel verschillend zijn,” concludeert Oduber.

De financiele situatie was destijds niet zo ernstig als nu het geval is, maar noopte wel tot maatregelen. Dat deze niet zijn getroffen, ligt volgens Oduber aan de maatschappelijke organisaties. Zowel de werkgevers- en de werknemersorganisaties waren fel gekant tegen destijds voorgestelde maatregelen. Er werd zelfs 7 weken lang gestaakt als protest tegen de plannen van het Kabinet Oduber.

ATIA

In een gesprek met de toenmalige voorzitter van de ATIA, Serge Mansur, bevestigde deze aan NoticiaCla.com dat hij inderdaad namens de ATIA de bewuste brief van 2006 heeft getekend. Mansur had naar zijn zeggen destijds grote moeite met de handelwijze van de Arubaanse overheid. Nu zet hij echter vraagtekens bij de handelwijze van de ATIA en de manier waarop geld wordt uitgegeven zonder dat er wordt bezuinigd. Op zijn Facebookpagina schrijft hij: “Ik begrijp niet hoe de ATIA ermee kan instemmen dat de overheid nog eens 60 miljoen florin per jaar uit onze economie trekt. De laatste jaren is er al ingestemd met negatieve aanpassingen van de arbeidswetgeving en een serie maatregelen op het gebied van toerisme en zijn we stil gebleven terwijl onze nationale schuld enorm is gestegen. Ik vraag me af op welke wijze de ATIA de belangen van haar leden behartigd.” Mansur was voorzitter van de ATIA van 2004 tot 2006. In 2007 werd hij opgevolgd door Juan David Yrausquin.

KAMER VAN KOOPHANDEL

De Kamer van Koophandel heeft in 2006 samen met de twee andere maatschappelijke organisaties wel de bewuste brief medeondertekend, maar heeft er acht jaar later voor geopteerd zijn handtekening te onthouden aan het AZV-protocol. Geen van de bestuurleden van destijds wilde NoticiaCla.com te woord staan over de beweegredenen van destijds om de brief te ondertekenen, desalniettemin heeft NoticiaCla.com begrepen dat de onvrede van de Kamer destijds niet zozeer de financiele situatie sec betrof, maar de arrogante houding van de overheid van destijds en hun slechte communicatie met de sociale partners. Door deze houding heeft de Kamer destijds gemeend de brief te moeten ondertekenen.

OMSLAG NOODZAKELIJK

Inmiddels is het 8 jaar later en verkeert Aruba in de meest alarmerende financiele situatie ooit, alsdus 2 economen waar NoticiaCla.com mee heeft gesproken. Net als in 2006 kiest de overheid er nu niet voor om de noodzakelijke maatregelen te treffen. Beide kabinetten treffen derhalve blaam. Het kabinet uit 2006 geeft de sociale partners daarvan de schuld. Het huidige kabinet heeft kennelijk van de sociale protesten uit 2006 geleerd en probeert op alle mogelijke manieren maatregelen te voorkomen. Maar ook dat is niet goed, aldus de sociale partners waar NoticiaCla mee heeft gesproken. Tegen de adviezen van verschillende instanties in, heeft men de sociale premies en de pensioenleeftijd niet willen verhogen, dan wel andere maatregelen willen treffen die de huidige problematiek hadden kunnen voorkomen. Zelfs de Nederlandse regering is het niet met de aanpak van Kabinet Mike Eman II eens, getuige de aanwijzing via een Koninklijk Besluit en de mogelijke consequenties die hier nog uit zullen voortvloeien. De sociale partners hebben zich solidair met de overheid verklaard, hoewel vele van hen nog niet de instemming van hun achterban hebben.

Volgens een bankier en een econoom, die beide anoniem willen blijven, heeft Aruba te maken met regeringen (zowel onder Oduber en Eman) die wel inkomensverhogende maatregelen willen nemen, maar die zich niet bereid hebben getoond om aan kostenbesparing te doen: “De afgelopen jaren staan bol van ad hoc beslissingen in een – vergeefse - poging de structurele financiele problemen vand e overheid aan te pakken, met als resultaat een tekort dat zolangzamerhand de economie van het land in gevaar brengt. De maatschappelijke organisaties hebben een strategische positie ingenomen door in plaats van voor premieverhoging, voor een nieuwe belasting te kiezen. Dit is weer een ad hoc beslissing, zonder dat er een coherent beleidsplan voor de lange termijn aan ten grondslag ligt.”