Gobiernonan a scohe medida pa aumenta entrada sin baha gasto

Gobiernonan a scohe medida pa aumenta entrada sin baha gasto

Posted on 8/22/2014, 10:52 AM AST | Updated on 8/22/2014, 4:04 PM AST

ORANJESTAD –Cuater gremio comercial recientemente a firma un protocol pa apodera gobierno pa e.o. bin cu un ‘bestemmingsbelasting’ di 1% pa yuda AZV. Tres di e mesun  gremionan aki 8 aña prome (2006) a firma pa evita netamente introduccion di impuesto indirecto di 3% wordo introduci na Aruba (lesa e prome y di dos parti aki). Di otro banda gabinete Eman a reduci e impuesto introduci di 3% na 1.5%, y awe e situacion financiero ta mucho mas delicado compara cu e tabata 8 aña pasa. . Aunke esaki conduci na un situacion financiero mas precario cu e tempo aya, gremionan toch a opta pa firma y sostene gobierno na 2014 mientras cu na 2006 a pidi pa e ‘castigo maximo’ cu por duna un gobierno: Algemene Maatregel van Rijksbestuur.

Ora cu e carta di 2006 a presenta algun a aparece riba superficie atrobe, hopi a puntra con diferente cos por tabata. E contesta cu NoticiaCla a yega na dje, confirma pa tur esnan cu a participa e tempo ey, ta esaki : e diferencia ta e gobierno na mando e tempo ey. Ora cu e carta ey a wordo firma, gobierno di MEP tabata na mando cu Nelson Oduber na cabes. BBO tabata a punto di wordo introduci un luna despues. E gremionan cu a firma e protesta e tempo ey tabata entre nan Aruba Hotel & Tourism Association (AHATA)  y Aruba Trade and Industry Association (ATIA). Camara di Comercio tambe a firma e tempo ey (riba 8 di december 2006), pero e ta un di e gremionan cu aworaki no a firma pa motibo cu nan kier mas accion di gobierno.

E carta en cuestion tabata implica e gobierno di e tempo ey di entre otro mal gobernacion, acusadonan entre otro di abuso di poder, falta di cumplimento cu e.o. jaar rekeningen, y resistencia contra e gremionan. E carta ta sigui mustra cu e gremionan (e tempo ey) a pidi pa intervencion maximo di gobierno di Reino, citando e articulo 43, inciso 1 y 2 , cu ta textualmente : “Artikel 43 1.Elk der landen draagt zorg voor de verwezenlijking van de fundamentele menselijke rechten en vrijheden, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur. 2.Het waarborgen van deze rechten, vrijheden, rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur is aangelegenheid van het Koninkrijk.” Pues e asina yama Algemeen Maatregel van Rijksbestuur (AMvRB), cu ta pone e gobierno di Aruba bou di curatela. Esey sinembargo no a sosode e tempo ey. Na 2006, Hulanda no a cede e gremionan nan peticion. E gabinete na mando tabata CDA cu na cabes Jan Peter Balkenende , un partido ruman di e tempo ey partido di oposicion AVP.

E situacion financiero di e tempo ey, tabata diferente cu awe. NoticiaCla.com a papia cu esnan den Camara di Comercio di e tempo ey, cu a confirma cu e situacion di awe ta hopi mas pio cu awe. E pregunta a surgi awe e ora ta, cu si e tempo di awe e situacion financiero ta mucho mas serio cu 8 aña pasa, pakico e gremionan toch (cu excepcion di Camara di Comercio) toch a firma. A busca e contesta serca esnan di e tempo ey, y e punto menciona anterior, a keda confirma. E firma di 8 aña pasa, no tabata pa motibo di e situacion financiero primordialmente. E tabata malo, pero no compara cu e situacion di awe. A papia cu e premier di e tempo ey, Nelson Oduber cu tambe a confirma esaki. Segun Oduber, e debe di Aruba tabata apenas 43 % di nos GDP compara cu mas cu 70% cu e ta awor .”E debe nacional na 2009 tabata 2.2 biyon florin y awor aki cu e proyecto di hospital etc. e por yega casi 6 biyon florin” Oduber ta bisa. “ E promedio di deficit di 2006 pa 2009 tabata 302.6 miyon florin cu ta un promedio pa aña di 76 miyon florin” e ex premier ta sigui bisa. E ta mustra tambe cu e deficit nan di gabinete Eman di 2010 pa 2013 ta 1.3 biyon florin cu ta un promedio pa aña di 322 miyon florin y nos reservanan di divisa a baha bou gabinete Eman den 4 aña 365 miyon florin total. “Cu otro palabra tur e indicadonan financiero ta hopi diferente cu gabinete Oduber” e ex premier ta sigui bisa.

Mientras cu e situacion di tempo di Oduber no tabata mes malo cu awe, medidanan no a wordo tuma pa yuda reduci esaki. Segun Oduber, ta pasobra gremionan mes a protesta e tempo ey y stroba esaki. De hecho, gremionan comercial y sindical a bringa gobierno di tal forma cu dado momento a surgi e impasse di 7 siman di welga.

Den comunicacion cu esun cu tabata presidente di ATIA e tempo ey, Serge Mansur, e la confirma na NoticiaCla.com cu enberdad na 2006 e ta esun cu a firma e carta e tempo ey ( wak su firma aki) . E la confirma na NoticiaCla.com su problema cu e tabatin e tempo ey cu e loke cu gobierno tabata haci. Awe sinembargo e ta cuestiona e actitud di ATIA riba e forma di gasta placa sin baha gasto. Algo cu e la comenta recientemente riba su pagina di FACEBOOK: “Mi no por comprende con un ATIA por bay di acuerdo pa Gobierno ranca 60 miyon florin pa aña mas for di nos economia. E ultimo añanan a acepta cambionan detrimental den nos leynan laboral, un cantidad di medida riba nos sector turistico y a keda keto mientras cu nos debe nacional a crece enormemente. Mi ta puntra mi mes ta na ki forma ATIA ta sirbiendo su miembronan”. Mansur tabata presidente di ATIA for di 2004 pa 2006. Na 2007, Juan David Yrausquin a bira e presidente. Na NoticiaCla.com Mansur a confirma cu enberdad esey tabata su firma, y cu e ta responsabel e tempo ey.

Camara di Comercio a firma na 2006, pero 8 aña despues a opta pa no firma hunto cu e otro cuaternan di e tempo ey. Mientras cu ningun hende cu tabata forma parti di Camara di Comercio di e tempo ey kier a papia publicamente, NoticiaCla.com a compronde di su investigacion cu esnan den e seno e tempo ey, a mustra cu nan problema no tabata asina tanto e situacion financiero per se, sino mas bien e arogancia di e gabinete di e tempo ey y nan terkedad pa cu e comunicacion cu e gremionan. E actitud ey segun Camara di Comercio di e tempo ey, a pone cu Camara di Comercio tambe a firma e carta na 2006.

Awe nos ta 8 aña mas laat. Un situacion financiero mas alarmante cu nunca segun dos economista cu NoticiaCla.com a papia cune. E diferencianan no ta mucho. Un gobierno cu mescos cu na 2006 a opta pa no tuma suficiente medida. De hecho tur dos gobierno tin culpa. Uno sinembargo ta culpa gremio pa a stroba di lague tuma medida, sino e consecuencia lo tabata resistencia gremial y laboral. E gobierno actual, tumando nota di esey, a opta pa evita medida di tur forma y manera. Pues e no ta mucho mas miho segun miembronan di gremio cu NoticiaCla a papia cune. Contra conseho di varios instancia, a opta e tempo ey pa no aumenta prima, edad di pensioen y otro solucionnan cu awe por a remedia e situacion. N Hulanda tin un gobierno na mando cu no ta simpatisa gabinete Mike Eman II pero a toler’e te cu mitar di e aña aki. Awe Aruba tin un aanwijzing, y posibel medidanan mas profundo na caminda. Gremionan a mustra cu nan ta para solido tras di gobierno, aunke cu hopi nan ‘achterban’ ainda no por haya otro. E carta di 2006 contra e protocol di 2014.

Y finalmente, segun opinion di un bankero y economista cu a prefera pa keda anonimo, ta recorda cu e realidad ta cu tur dos gobierno a tuma medida, pero mas bien pa hisa entrada. (Gabinete Oduber BBO y Gabinete Eman), pero baha gasto (personal) a keda envano. Durante añanan nos a mira decision adhoc un tras di otro sin cu e problema financiero di gobierno a wordo enfrenta structuralmente. Resultado ta aumento di deficit cu ta poniendo nos economia den peliger. Gremio a tuma un posicion strategico pa enves di subi primi prefera bin cu un belasting nobo. Atrobe un decision adhoc sin un beleid coherente pa termino largo”.