ORANJESTAD - "Gobierno no por sin mas desvia di su maneho. Un maneho (di gobierno) ta 'mara su mes'. Y si desvia di esaki, un ciudadano por apela esaki". Hues den un caso sumario diaranson entre Aruba Bird Life Conservation (ABC) y gobierno riba uzo y otorgamento di tereno 'berde', a hala atencion di gobierno pa su forma di proceder cu maneho y su facilidad cu e ta 'desvia di esaki'. E caso sumario tabata pa establece kico por y no por den asunto di tereno 'proteha' y of 'berde' y con mester actua den esaki. Specificamente esun na altura di Bubali plas, unda cu ya caba tin construccion andando y un hotel/condominium ta existi caba. Y e prome pa purba e tereno 'virgen' aki, tabata Aruba Birdlife Conservation cu a hiba gobierno corte awe.
E CASO MES
Pa loke ta e caso mes, ABC su argumento principal ta cu gobierno (di Aruba) a y ta actuando empugna e ley di desaroyo di tereno (LRO) y e ROP (Ruimtelijke Ontwikkelings Plan) ora a y ta otorga tereno na desaroyadornan di p.e. hotel, y como tal mester haya un prohibicion pa ehecuta actividad riba cierto tereno(nan) y otorga tereno erfpacht. Y pa cada dia cu no cumpli cu esaki, Aruba Birdlife Conservation (ABC) kier pa hues impone un multa di 250.000 florin contra gobierno. Gobierno di su parti a argumenta cu berdad tin un maneho, pero cu gobierno por 'desvia' di esaki y otorga tereno si e peticion ta cumpli cu e rekisito.
DUNAMENTO DI TERENO ERFPACHT
E caso tabata corto di duracion (1 ora), y e defensa di ambos partido, consecuentemente cortico. Sinembargo loke a wordo bisa den e ora, tabatin suficiente peso pa genera un discusion entre partidonan, incluyendo hues, principalmente riba e forma di proceder di gobierno cu tereno erfpacht, of den e caso aki 'e falta di actua pa para cierto proceduranan'. A nota tambe cu abogado di gobierno no tabatin contesta pa varios pregunta di hues, cu ta confirma e ponencia inicial di e abogado, cu 'e no a haya hopi tempo pa prepara pa e caso'.
DEFENSA DI ABC
Abogado di ABC (Geert Rep) a mustra cu gobierno ta violando e maneho di e ley di desaroyo di tereno y e plan di desaroyo di tereno y ta entregando tereno erfpacht cu e no ta autorisa pa haci. Como tal pa medio di e caso sumario diaranson, kier a forsa hues pa para gobierno den su intentonan pa futuro di haci mescos. E tereno(nan) en cuestion tur ta relaciona cu e localidad di Bubali Plas, unda cu a duna tereno cu supuestamente ta tereno 'berde' esta protegi y unda cu no por tin construccion. Mientrastanto a construi un condominium grandi caba y riba e tereno adhunto, ta preparando pa haci un expansion. Como sosten, a mustra riba e mocion di parlamento di 6 di februari 2013 cu a sugeri pa duna e entre otro e terenonan en cuestion un status di proteccion. "Tur 21 parlamentario a vota pa e mocion aki" e abogado di ABC a sigura.
MOTIBO PA URGENCIA
E motibo pa urgencia ta cu mientras cu gobierno a otorga cierto terenonan caba y cu a wordo desaroya, tin algun cu ta den proceso pa wordo otorga, mientras cu otro tereno a wordo rosa pa companianan siendo cu gobierno ainda no a otorga nan e permiso mes, ni di erfpacht, corda pa construi. Como tal, abogado di ABC a mustra cu nan kier pa huez impone prome un 'regla di orden' cu ta prohibi gobierno temporalmente (pendiente un sentencia definitivo) pa sigui cu su forma di actua. Tambe a pidi pa hues den un sentencia regular, prohibi e mesun caso efecto mesora, mara na un multa.
DEFENSA DI GOBIERNO
Abogado di gobierno a cuminsa cu disputa e urgencia di e caso y a mustra cu no tin necesidad pa haci esaki. A admiti otorgamento di tereno na e respectivo companianan na 2014 y 2015, argumentando cu partidonan a cumpli cu e rekisitonan. Pero cu e compania a haya un opcion pa mas tereno, gobierno a desmenti.
HUES: NO POR DESVIA DI MANEHO SIN MAS
Pa loke ta e parti di e mocion unanime di parlamento, esaki no ta nifica cu terenonan otorga pa gobierno mientrastanto, no ta legal. "Gobierno por desvia di e maneho" e abogado di gobierno sra Emerencia a bisa. Riba esaki hues a disputa cu e abogado di gobierno. "Gobierno no por sin mas desvia di su maneho. Un maneho (di gobierno) ta 'mara su mes'. Y si desvia di esaki, un ciudadano por apela esaki". Hues a mustra cu mester tin motibonan cla pa cual gobierno kier y por desvia. Den e caso specifico aki sinembargo, ora cu hues a puntra e abogado di gobierno pakico e cambio di maneho, abogado a contesta cu 'mi no a haya contesta di e minister riba e pregunta ey'. "Nos no a papia cu tur hende riba e tema aki".
BUBALI PLAS NO TA AREA PROTEHI
Loke tabata interesante tambe ta e hecho cu abogado di gobierno a sigura cu Bubali Plas no ta un area protegi, y tampoco ta wordo considera berde. De hecho, no tin tanto pahra mas manera ta bisa, y e lugar ta practicamente bashi (sin awa). Esey a causa reaccion sorpresivo di esnan presente. Notabel tabata e hecho cu abogado no por a contesta varios pregunta di e hues, indicando cu a keda mas pregunta cu contesta di banda di gobierno. Hues a pidi abogado di gobierno pa un tipo di garantia cu pa e periodo cu e mester pa dicidi riba e sentencia, cu si su cliente (gobierno) por priminti cu e no ta bay otorga ningun tereno erfpacht, y tampoco laga mas compania construi y destrui tereno. Si por a priminti esey, hues a mustra cu no mester di un medida di orden. Abogado di gobierno a priminti di lo conseha gobierno pa desisti di cualkier plan y intencion pa otorga mas tereno erfpacht. Hues lo dicidi aki dos pa tres siman riba e caso.