Awe ta 74 aña pasa cu Aruba a keda involucra den di dos guera mundial

Awe ta 74 aña pasa cu Aruba a keda involucra den di dos guera mundial

Posted on 2/16/2016, 11:13 AM AST | Updated on 2/16/2016, 8:57 PM AST

ORANJESTAD - Awe, dia 16 di februari 2016, ta net 74 aña pasa cu nos isla, sorpresivamente a wordo involucra den e di Dos Guera Mundial. Historiador local Dufi Kock ta relata esaki den un articulo interesante cu a keda presenta na NoticiaCla.com. Segun Kock, por ta cu hopi di nos no ta realisa kico esaki a nifica pa nos isla y tampoco e rol importante cu nos isla a hunga durante e guera desastroso aki. Por ta tambe cu hopi di nos no ta realisa cu e resultado di e guera aki na nos isla, segun mi, tabata e calamidad di mas grandi den historia di nos pais.

TORPEDO

Sucesonan manera e morto di nos heroe, Sr. Boy Ecury, tres schutter, atakenan di submarino riba tankeronan di Lago, torpedo riba beach di Eagle, ta algo cu nos por mira y lesa. Pero ta poco ta esnan cu a para keto un rato y puntra nan mes, kende ta nos hendenan cu a entrega nan bida den un guera asina cruel cu awe nos tur por biba den libertad.

SCHUTTER

Dia 4 di januari 1942, un schutter di VKC, Sr. Abelario Cornelis Makaai, ta perde su bida den un kazemat riba rif ora cu un tiro di su scopet ta los accidentalmente cu consecuencia fatal. Sr. Makaai a nace dia 31 di maart 1921 na Boneiro y a bin sirbi na Aruba. E tabata dera na Aruba y na aña 2008 su restonan mortal a wordo hiba pa Corsou unda e ta dera den santana militar na Roodeweg despues cu el a wordo reconoci como un victima di guera.

KICO A SOSODE

Dia 16 di februari 1942 pa 1:31 di marduga, ora cu Capitan Werner Hartenstein di e submarino U-156 ta lansa su prome torpedo riba SS Pedernales, 8 tripulante abordo, for di un total di 26, ta perde nan bida. Aki e prome Boneriano, Sr. William Francisco Rosaria ta perde su bida. Dos minuut despues, pa 1:33 Hartenstein ta lansa otro torpedo riba SS Oranjestad, 15 tripulante abordo, for di un total di 25 ta perde nan bida. Aki 6 Boneriano ta perde nan bida, nan ta: Srs. Juan Domingo Goeloe; Luis Nicolas Emerenciana; Rafael Crispiniano Marchena; Hose Bernardo Martijn; Andres Jose de Palm; Alberto Gregorio Pieter.

SUBMARINO

Riba e mesun dia di 16 di februari 1942, pa 9:44 di mainta, 25 miya zuidwest di Macoya, den golfo di Venezuela, Capitan Jurgen von Rosenstiel cu su submarino U-502 ta lansa un torpedo riba SS San Nicolas. Aki ta muri 7 for di e total di 26 tripulante. Aki un Boneriano, Sr. Luis Bertrando Scherptong, ta perde su bida. Mas o menos dos ora despues pa 11:50 von Rosenstiel ta lansa otro torpedo riba SS Tia Juana y aki 17 ta perde nan bida for di e total di 26 tripulante. Aki cuatro Boneriano ta perde nan bida: Srs. Marco Serberie; Olivero Dominico Martijn; Thomas Flavianus Martijn y Hendrik Natividad Martis. Un total di 103 tripulante tabata abordo di e cuatro tankeronan aki di Lago. For di e total aki, 47 ta perde nan bida y 56 ta sobrevivi. Si e prome torpedo a wordo lansa pa 1:31 di marduga riba SS Pedernales y e ultimo riba e tanker SS San Nicolas pa 11:50 di mainta, esaki ta nifica cu den mas o menos dies ora, 47 tripulante abordo di e tankeronan aki ta perde nan bida. Di e total aki 12 Boneriano a perde nan bida. Esaki ta hopi devastador, pero mas ainda hopi doloroso pa e famianan cu a keda den asina hopi tristesa di no solamente a perde nan sernan keri, pero tambe ni sikiera a mira nan defuntonan pa motibo cu nan graf a keda den lama.

TRAGEDIA

E tragedia riba e tankeronan a causa bida di: 12 di Boneiro; 2 di Corsou; 8 di Saba; 2 di St. Eustatius; 1 di Surinam; 6 di China; 15 di Inglatera y 1 di Grenada.

DESMANTELACION DI TORPEDO FRACASA

Dia 17 di februari, 1942, cuatro militar Hulandes: Srs. Dirk A.C. de Maagd; Johannes Vogelezang; Leonardus Kooijman y Pieter Joosse ta perde nan bida durante e dismantelacion di un torpedo na e waf di Eagle. Pa su mañan mes nan a wordo dera aki na Aruba y ta te na aña 1997 (55 aña despues) shinishi di nan restonan mortal a wordo manda y dera den Santana Loenen na Appeldoorn, Hulanda.

SCHUTTERNAN TA MURI

Dia 28 di februari 1944, Sr. Crismo Willems, un schutter, ta perde su bida banda di un planta di coriente riba tereno di Eagle. E revolver di un otro schutter a los un tiro y e bala a raca Crismo su barica. Ocho dia despues Crismo ta muri na edad di 24 aña. Crismo a wordo reconoci como un victima di guera.

Dia 28 di augustus 1944, Sr. Elias Lacle, otro schutter ta muri door di tiro di scopet, y e causa di su morto te awe ta un misterio. Tin diferente version kico exacto a pasa na e deposito di municion na Balashi. Elias tambe ta wordo reconoci como un victima di guera.

Dia 6 di november 1944, nos heroe, Sr. Segundo Adelberto (Boy) Ecury, cu tabata den resistencia na Hulanda y cu loke e tabata kere aden, ta wordo ehecuta na Den Haag, Hulanda.

SALDO DI MORTO

Loke ta regarda nos isla e guera aki a laga un saldo di 55 morto atras. Loke ta tristo ta cu te ainda un monumento a wordo instala na Savaneta Kemp door di nos comision, SS Oranjestad Memorial Committee cu cooperacion di Savaneta Kemp. Ainda nos ta warda riba gobierno pa yuda nos instala un monumento di e chapaleta di SS Oranjestad cu nos grupo di sambuyadonan a lanta dia 9 di april 2009 na honor di e 47 tripulantenan cu a muri riba e tankeronan di Lago. Tambe nos tin un anker cla pa instala como un monumento na Arashi/Malmok pa recorda e sinkmento di barco E.S. Antilla na Malmok.