DESPA: Diagnosis di HIV-positief no ta un sentencia di morto

DESPA: Diagnosis di HIV-positief no ta un sentencia di morto

Posted on 11/29/2015, 8:28 PM AST | Updated on 11/30/2015, 12:27 AM AST

ORANJESTAD - E cuido y tratamento pa personanan cu ta HIV-positief of tin AIDS caba ta asina efectivo cu na diferente pais rond mundo caba a declara e malesa aki uno cronico y e no ta cay mas bou di malesanan cu directamente y sigur ta causa morto di e pashent. Pa e pashent keda miho posibel di salud ta esencial pa e bay su controlnan na dokter y tuma su remedinan manera mester ta. Tambe e pashent mester tin un actitud madura y responsabel relaciona cu su malesa y particularmente, e mester corda semper uza proteccion ora cu e ta tene relacion sexual.

DBZ

John Henriquez di Dienst Besmettelijke Ziekten (DBZ) di Departamento di Salud, ta splica cu e test pa HIV ta uno simpel y lihe. E persona por haci e test segun fechanan stipula via di Bus pa Salud of via su dokter di cas. E test haci riba Bus di Salud ta un “rapid test” y ta mustra e resultado di biaha. E no ta disponibel tur ora y mester check riba cua dianan Bus di Salud tin e. E otro opcion pa tuma e test ta esun tradicional, unda ta saca sanger y manda esaki laboratorio.                    

DUNA GUIA NA PASHENT

Ora cu un pashent wordo diagnostica como HIV-positief, DBZ ta sigui duna guia como parti di e team, cu ta yuda e pashent den e parti di guia di su cuido y tratamento, cual ta inclui e salud mental. Nan ta traha hunto cu e internista, pa percura pa y motiva e pashent pa tene su mes na su tratamento manera mester ta.

CUIDO DI PASHENT

E internista y DBZ ta delibera tocante di e cuido di e pashent y tambe ora un pashent no ta bay su dokter pa algun tempo, ta tuma contact cu e pashent pa haya sa pakico e no ta bishitando su dokter mas y ta yuda pa e pashent toch sigui cu su tratamentonan. E duda semper ta si e pashent ta bay su dokter, e ta tuma su remedi? Of e ta practicando “safe sex” pa proteha su partner?

TOPICO TABOO

Aunke a experencia hopi adelanto, HIV/AIDS ainda ta un topico taboo den comunidad y ta trahando duro pa kibra e ijs; e no ta un sentencia di morto, pero si ta rekeri cuido y guia adecua, incluyendo 'counseling', cu ta tuma luga tambe na DBZ, John Henriquez ta splica. Antes hende tabata muri pasobra nan no tabata sa con pa trata e malesa, actualmente e ta bon controlabel. Si e 'counseling' cu ta tuma luga na DBZ no ta yega mas leu cu ta desea di yega, ta “schakel in” otro profesional.

TUMA CONTACTO CU PASHENT

DBZ ta papia cu e pashent tambe, pa e tuma contacto cu esunnan cu e tabatin relacion sexual cu nan, pa nan bay haci un test como cu nan tambe por ta infecta. Ora un pashent “cay afo”, ta haya sa cu tin biaha, ta debi na e hecho cu nan no tin auto pa bay dokter of nan ta malo. Pashentnan di edad halto tin reto pa haya transportacion pa bay dokter, por ehempel. Tin otro pashent cu ta ora nan haya nan mes den hospital, nan ta bolbe bek riba nan regimen di remedi pa controla nan HIV/AIDS. DBZ ta traha hopi di cerca cu e dokternan y e pashentnan cu HIV na bienestar di e grupo aki den nos comunidad, pa brinda nan e oportunidad pa biba mas largo y pa biba un bida mas normal posibel.