Analisis: Carnaval reset: Bolbe na calidad, seguridad y tradicion

Analisis: Carnaval reset: Bolbe na calidad, seguridad y tradicion

Posted on 02/16/2026 3:42 pm AST | Updated on 02/16/2026 3:51 pm AST

Scirbi pa Pa Tito Laclé

Carnaval di Aruba tabata un biaha compara cu e mihornan di mundo —  paisnan manera Trinidad y Tobago, Brasil. Tivoli Lighting Parade di Aruba Tivoli Club, tabata hasta wordo compara cu e famoso parada di nochi di Disney. Y berdad, e tabata merece e comparacion ey. E tabata asina bon.

Carnaval di Aruba a wordo construi riba creatividad, disciplina, espectaculo y orguyo. Gruponan tabata inverti den diseño, luz, coreografia y presentacion. Paradenan tabatin identidad. Tabatin standard. Tabatin alma.Awe esey tey ainda, pero, no manera antes. Cu e añanan, algo a cambia.

Poco poco, sin hopi hende nota na principio, e enfoke a move di calidad pa cantidad. Mi mes tabata un ferviente carnavalista. E tabata den mi sanger. Pero na caminda, cos a cambia. Y no, not ta pasobra bo ta bira mas grandi, no. Mi ta di e generacio aya… porta pesey. Laga mi tuma dos ehempel pa mi splica kico mi kier men. 

Aruba Tivoli Club Fakkel Optocht   — un biaha literalmente un parade di antorcha — awe casi no tin tin antorcha. Talbes un of dos na cuminzamento. E resto a bira loke hopi hende yama abiertamente un “t-shirt parade di masa.” Mescos ta conta pa e Lighting Parade di tambe Aruba Tivoli Club  un biaha selectivo, awe ta habri pa participacion pa tur hende. Nada malo den esey. Tivoli Club no ta existi mas, pues a sigui, den un otro forma, habriendo e pa tur hende. 

Consecuencia ta cu number  di participacion a explota. Gruponan a crece di decenas pa centenares — hasta miles. Riba papel, esaki tabata parse un exito. Mas hende. Mas participacion. Mas carnaval.

Pero den realidad, el a introduci tambe problema structural serio.

Paradanan a bira mas y mas largo. Incluso cu a start mas tempran, asina mes nan ta termina den oranan di anochi. Segun raport di polis pa 2026, e ultimo grupo (last lap) a yega su final te pasa di 8’or di anochi. Un parade di dia sin kier a bira parada di nochi — sin luz. Participantenan cu ta marcha hopi ora bou di solo fuerte. Mirones ta para bebe hopi ora mescos. Cansancio ta subi. Consumo di alcohol ta subi. Tension ta subi.

Y cu esey — incidentenan ta subi.

Pelea. Desorden. Problema medico. Intervencion di polis. Riesgo di seguridad.

Resultado? Cantidad di mirones a baha discretamente. Hopi famia ya no ta bai wak varios parada mas. Algun ta evita nan totalmente. E motibo: Parada hopi largo. Hopi yen. Hopi problema. Hopi impredecible. Y si, hopi ta bunita, pero aki ta e largura ta e problema. 

Carnaval, un biaha vitrina di belleza y orguyo, cada biaha mas ta carga riesgo di reputacion. 

Na mes tempo, nos mester reconoce un realidad: Carnaval ta caro. Trahe, truck, logistica, material, man di obra. Participantenan naturalmente kier haya balor pa nan placa. Nan ta participa den varios parada pa hustifica e inversion.

Asina e dilema ta real: realidad financiero contra integridad cultural.

Y hustamente pa esey Aruba awor mester un Carnaval Reset.

No cancelacion. No reduccion. Un reset.

Un reset construi riba tres pilar:

1. Calidad riba cantidad

Limita tamaño di grupo. Reintroduci standard di seleccion pa parade emblematico manera e antes Aruba Tivoli Lighting y Torch Parade. Bolbe traha espectaculo cu e factor WOW. Carnaval mester inspira asombro di nobo.

2. Disciplina di tempo y seguridad

Duracion maximo estricto pa un parada. Ora di corta parada mester ta duro. Si un parada no por termina den dia cla, e mester wordo rediseña — of ilumina corectamente. Participantenan no mester marcha 8–10 ora. Mirondes no mester soporta 8–10 ora den solo y ambiente di alcohol.

3. Reforma di structura di parada

Menos parada, pero mas fuerte. Crea hirarquia cla: parada principal, parada pa comunidad, parada pa hubentud. No tur grupo mester den tur parada. Rotacion di participacion por preserva balor y reduci sobrecarga.

Esaki no ta exclui. Esaki ta preserva.

Carnaval ta uno di e tesoro cultural mas grandi di Aruba. Pero tradicion no ta sobrebibi pa expande sin limite — nan ta sobrebibi pa proteha nan esencia.

Si nos sigui riba e caminda actual, Carnaval ta corre riesgo di bira exacto loke criticonan ta bisa: sobrecarga, sin control, dilui.

Pero cu reforma pensa bon, Aruba por restaura loke a haci su Carnaval un biaha di clase mundial: elegancia, espectaculo, creatividad y celebracion seguro.

Un Carnaval Reset no ta perdida.

Ta manera nos salvaguarda futuro di e tradicion mas stima di Aruba. E organisacion encarga, SMAC, lo haya un presidente nobo pa e proximo temporada. Algo pa pensa ariba. Si, claro, cu bo por tin bo opinion. Nos ta biba den un democracia. C’est la Vie. 

  • Powered by SETAR