ORANJESTAD – E tarifa nobo di importacion mericano ta impacta e arubiano directo den nan cartera. Prijs di hopi producto diario ta subi visiblemente, pasobra Aruba ta casi completamente dependiente di Merca pa su importacion. Esei ta sali den un analisis di Banco Central di Aruba (CBA), cu ta adverti cu inflacion den 2025 y 2026 lo sali structuralmente mas halto cu a espera.
PRIJS DI CUMINDA TA SUBI MAS FUERTE
Pa hopi cas, e gastonan semanal den supermercado lo bira mas caro. Aruba ta importa mayoria di su cuminda for di Merca, cu ta causa cu tarifa mericano ta pasa directo den prijs di supermercado. Den e calculacion di CBA, producto di cuminda ta den e categoria cu e subida di prijs mas rapido y mas halto. Pa cas cu tin ingreso mas abou, cu ta gasta mayoria di nan presupuesto riba cuminda, esaki ta significantemente mas duro.
PAÑA, ELECTRONICA Y MUEBLERIA TA BIRA MAS CARO
Banda di cuminda, tin producto cu Arubiano ta cumpra menos frecuente, pero ta esencial den bida diario, manera paña y sapato, celular, laptop, aparato di cas, mueble y mas articulo di cas. Productonan aki hopi biaha no tin alternativa for di mercado di Merca, cu ta pone e tienda obliga pa pasa e costo mas halto na consumidor. Pa cas, esaki ta nifica cu compra grandi lo wordo pospone of bira simplemente no pagabel.
AUTO Y PIESA TA SUBI
E tarifa di importacion ta tende tambe sector di transporte. Auto nobo y piesa ta bira mas caro, y esaki ta impacta tur hende cu ta depende di transporte propio. Costo di mantenecion mas halto y piese mas caro eventualmente por causa tarifa mas halto pa taxi, empresa di lease y empresa di huur.
CUENTA DI ENERGIA TA SUBI TAMBE
Aruba ta importa casi tur su combustible for di Merca. Ora combustible subi, costo di electricidad y transporte ta subi automaticamente. aEsaki ta nifica cu arubiano no solamente lo paga mas pa supermercado y producto, pero tambe pa electricidad, gas, transporte publico y transporte di mercancia, cu lo sigui pone prijs mas halto.
Hopi empresa local ta intenta pa no pasa e subida di inkoop completamente pa e cliente, pasobra nan tin miedo pa perde clientela. Pero segun CBA esaki no ta sostenibel. Ora empresario tin cu pasa e costo mas halto, lo surgi un di dos ola di inflacion, cu lo golpi consumidor atrobe.
Horeca y retail ta den e sector mas vulnerable. Restaurant, supermercado y tienda ta carga cu importacion mas caro, energia mas caro y transporte mas caro, tur na un biaha.
SALARIO NO TA SIGUI INFLACION
Pasobra salario den 2025 y 2026 no ta subi na mes ritmo cu costo di bida, ingreso real di Arubiano ta baha. Esaki ta nifica cu cas lo tin menos pa gasta, tin cu haci mas eleccion, y lo pospone compra mas frecuente. CBA ta enfatisa cu tarifa di importacion ta revela un vulnerabilidad structural: Aruba ta dependiente di un solo proveedor. Mientras no tin canal alternativo pa compra — por ehempel den Latinoamerica of region — shock externo for di Merca lo semper tin impacto rapido y fuerte. CBA ta espera cu e subida di prijs lo keda sinti den 2026 tambe, mes si tarifa no ta subi mas. Pais mester conta cu un “nivel di prijs structuralmente mas halto.”