Scirbi pa Tito Laclé
Pa esnan cu por ta no sa dimi carera canino, fuera di ta un periodista pa mas di 30 aña, ora cu mi ‘no’ ta eherce e funcion ey, mi ta entrena cacho tambe, y ta un experto certifica riba e tereno ey pa mas di 15 aña. Y e ultimo dos aña tambe mi ta un dog behaviorist (comportacionista di cacho). Y ta cu e expertisio aki y bista aki, mi ta scirbi algun analisis riba e tema di problematica di cachonan di caya aki na Aruba. E meta? No, mi no kier pretende cu mi sa tur cos, pero cu mi expertisio y experiencia, mi meta ta ‘un biaha mas’ pa habri wowo di otronan, y sigur di e gabinete nobo, y wak si structuralmente por haci ALGO pa resolve esaki prome cu e problema aki bira uno (mas) violento y afecta nos isla economicamente negativamente (a la Natalee Holloway). Awe ta sigui parti 2.
CACHO NO TA DISCRIMINA
Cachonan no ta discrimina. Nan no ta razona. Nan ta actua riba instincto. Y esaki ta un peliger ora cu un cacho, no ta balansa, tin miedo y ta defende su mes contra kico cu e haya. Y mayoria biaha, un cacho di caya, ta cumpli cu e ‘rekisito’ ariba menciona. E cacho, no ta balansa, hopi biaha tin miedo, hamber, y ta practicamente actua 100% den defensa propio. Cada cacho ta nace cu un asina yama ‘prey drive’ , e impulso pa bay riba un presa cu por ta un simple bala, un otro cacho of un persona. Y manera mi a bisa, e cacho no ta razona, ni discrimina. Si su instincto ta bise cu e persona, of e presa ta un menasa, e por y lo actua contra dje. Un cacho ta ‘lesa’ e energia cu e persona of cacho ta transmiti. Y cada persona of presa, ta transmiti su propio energia, bon of malo. Y si pa bo malasuerte, bo tin un mal energia, bo por bira un victima pa e cacho aki. Pakico mi ta bisabo tur esaki? Pasobra esaki ta loke un cacho di caya ta experencia, ora cu e confronta un persona (den e caso aki). Bo ta corda cu mi a bisabo, cu e cacho no ta discrimina? Well, esaki kier men cu, e no ta worry si e persona ta un mucha, un baby, of den nos caso, un turista (cu ta nos pilar principal di Fuente di entrada y nos economia), un presidente of un persona cu ta papia un idioma straño. Si e energia di e persona ta malo, e cacho por y mas sigur lo actua. E persona comun, no ta consciente di e energia cu e ta transmiti. E no conoce e detayenan aki. Un persona cu topa of confronta un cacho di caya, hopi biaha tin miedo, ta insigur, y no sa con pa actua. Tur esaki ta elementonan cu no ta yud’e den un defensa contra e cacho. E persona ta paralisa, grita, of cuminsa core bay di e cacho. Tur tres punto ta malo, y ta solamente haci e situacion pa e persona pio.
NATALEE HOLLOWAY???
Bo ta corda cu mi a compara e situacion aki cu un caso mediatico a la Nataly Holloway? Well, mi a bisabo tambe cu e cacho (di caya), no ta discrimina ora cu ta trata di un turista. E no ta rasona, y no ta pensa “noo mi no por morde e turista aki, pasobra e efecto por ta desastroso pa nos turismo. Y si mi mord’e, e por demanda Aruba y crea un campana contra Aruba, debi na e mordi. Miho mi bay busca un Rubiano pa morde”. Un cacho no ta pensa asina, no ta razona. Si su instincto ta bisa, cu e persona, cu ta e turista, actua malo, e ta bay p’e. Y ta den e direccion aki nos tin cu pensa. Nos ta hopi cerca di un situacion asina. No ta cuestion di si e lo sosode, sino ki ora. Marca mi palabra. Mi sa cu hende lo bisa: Aha, pero ta turista so ta importante? Que hubo nos propio yiu di tera? . Claro cu tur ta importante. Pero e realidad un rato, ta cu turismo ta drey nos economia, pa netamente e arubiano ey, por tin un trabou y un entrada. Nota, cu como experto, toch mi no a duna instruccion di con pa actua den caso aki. Esey no ta e meta di e articulo aki. E meta ta, pa habri wowo di esnan responsabel pa maneha e situacion aki, instancianan, pa actua. Ta nan mester actua pa mengua e problema di cacho di caya. Mientras cu cada persona ta responsabel pa su actonan, den e caso aki, e instancianan responsabel, mester actua y percura pa e comunidad ta liber di e cachonan di caya aki, y cu nan por move y biba riba un isla, cu ta liber di e problema aki. Keda pendiente pa e proximo capitulo. E pakico nos ley di cacho no ta funciona y kico mester haci. Te despues!