DNM: Tratado internacional di Nacionnan Uni pa cu contaminacion di plastic mester ta mas ambicioso

DNM: Tratado internacional di Nacionnan Uni pa cu contaminacion di plastic mester ta mas ambicioso

Posted on 08/1/2025 9:00 am AST | Updated on 08/1/2025 9:09 am AST

 ORANJESTAD - E mundo mester un tratado fuerte pa yuda proteha nos planeta y stimula industria pa ta creativo y innovativo pa bin cu alternativa pa plastic cu ta menos dañino pa nos medio ambiente.

E informacion y datonan cu Directie Natuur en Milieu (DNM) ta comparti cu comunidad ta saca di e publicacion ‘International journal of science- Nature’ di dia 10 di juli 2025. E informe ta enfoca cu e tratado internacional di Nacionnan Uni pa combati contaminacion di plastic ta na un punto crucial. E consumo mundial di plastic ta sigui aumenta rapidamente. Mas cu mita di tur plastic produci, tur ta produci despues di aña 2000. Ta proyecta cu pa aña 2050 e produccion lo redobla siendo cu ta recicla menos di 10% di desperdicio cu ta clasifica como ‘single-use plastic’. Loke ta mas pio ta cu e desperdicio aki ta caba den lama y naturaleza rond mundo. 

Dos estudio nobo publica den revista Nature ta mustra cu e problema ta mas serio cu a pensa. Un di e estudionan a descubri cu por tin 27 miyon tonelada di ‘nanoplastic’ (particulanan masha chikito mes) den e lama Atlantico. Nanoplastic ta particulanan cu ta midi menos cu 1 micrometer den diameter, tambe referi como micron. Su simbolo ta μm (letter Griego sigui pa e letter m). E ta un unidad di midi den e sistema internacional pa midi unidad (S) cu ta igual na ‘one millionth of a meter/één miljoenste van een meter (10⁻⁶ m)’. E otro estudio a identifica mas cu 16,000 substancia deriva di plastic, di cual mas cu 4,200 di nan ta toxico y no ta decomposita den forma natural.

Tratadonan internacional ta difcil pa crea y pa haya tur partido pa uni riba esaki. E proceso por ta uno largo, pues, e ta tuma tempo. E tratado cu ta drenta den negociacion na Ginebra, Suisa na augustus 2025, mester ta fuerte y ambicioso. Tin algun pais manera Arabia Saudita, China y Rusia, cu ta keda opone regulacion riba produccion di plastic y tambe substancianan dañino. Pero mas cu 70 pais incluyendo Union Europeo (EU), Australia, Canada y Reino Uni (United Kingdom), ta boga pa un tratado cu ta pone limitacion riba produccion di kimiconan pa cu plastic. Loke ta e posicion di Merca bou di e administracion actual ainda no ta sigur. Pues Merca no ta forma parti di e coalicion cu ta opone produccion di substancianan dañino. 

Aunke algun pais a tuma accion independiente, manera Union Europe (EU) cu na 2019 a tuma nan mesun direccion contra produccion di plastic di un solo uzo, e tratado global ta esencial. Esnan cu ta na banda di un acuerdo swak ta bisa cu, si corta den produccion y regula kimiconan esaki ta nifica pone na peliger e trabou pa hende y nan sobrevivencia particularmente pa futuro genracion. Pero si busca pa haya alternativanan pa cu produccion di mas plastic ta apoya creacion di industrianan nobo y innovativo pa generacion di futuro y un planeta saludabel cu por biba aden. Si no logra un acuerdo fuerte na Ginebra, mester considera un “plan B” pa logra un acuerdo pafo di e proceso di Nacionnan Uni. Pero e conclucion ta keda cu no tin un “planet B”, pues un di dos planeta Tera.

Di parti di Directie Natuur en Milieu (DNM) nos ta keda boga pa un y tur ta mas consciente di nan mesun consumo y scoge pa productonan cu tin menos plastic. E ley cu ta prohibi uzo di plastic di un solo uzo ta vigente y su contenido ta riba nos website dnmaruba.org bou di e catergoria ‘leynan’. E impacto di plastic rond mundo incluyendo Aruba ta uno ireversibel y ta cabando cu e naturalesa y bida marino.

  • AAA: No mester kita sapato mas na aeropuerto ora di screen pa biaha!

    AAA: No mester kita sapato mas na aeropuerto ora di screen pa biaha!

    ORANJESTAD  - Aruba Airport Authority N.V. (AAA) diahuebs atardi  a anuncia un mehoracion importante den e proceso di screening di siguridad di pasahero na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix (AUA Airport). Di manera inmediato, e pasaheronan cu ta sali di Aruba, no mester kita nan sapato mas durante screening di siguridad.  E mehoracion aki ta alinia cu e esfuersonan di AAA pa cumpli y garantisa e standardnan internacional di siguridad aereo y ta refleha e compromiso continuo di AAA pa mehora e comodidad di e pasaheronan, manteniendo e nivelnan di mas halto di siguridad. 

  • Avion di American Airlines cu a bati alarma prome, a baha bek sano y salvo na Aruba

    Avion di American Airlines cu a bati alarma prome, a baha bek sano y salvo na Aruba

    ORANJESTAD – Un avion di American Airlines cu a bati alarma anteriormente pa un problema technico, diahuebs atardi a aterisa sano y salvo algun ora despues. Tabata algo despues di dos or cu e buelo 870 di American Airlines a lanta rumbo pa Philadelphia, e la bati alarma y a informa cu e ta bolbe Aruba. Ta trata di un avion Airbus A321,  cu e aeroliña ta usa riba e rutanan aki. Mesora e avion a cuminsa e proceso di deshaci di e fuel, pa asina e ta mas light y evita cualkier problema si tin problema cu aterisahe. Via e flightradar24, por a mira e avion haci varios buelta pabou di Aruba, preparando pa aterisa. 

  • Capitan arubiano di avion di American Airlines ta invitado di Noticiacla LIVE awe nochi

    Capitan arubiano di avion di American Airlines ta invitado di Noticiacla LIVE awe nochi

    ORANJESTAD – Awe nochi e unico capitan rubiano di avion di American Airlines, Anfernee Emerenciana ta invitado di e programa Noticiacla LIVE. Durante e programa aki, e moderador Tito Laclé ta repasa e carera impresionante di e hoben aki cu a logra yega hopi leu den mundi di aviacion commercial mericano, prome cu e yega 30 aña di edad. Hopi dato interesante lo bin afo durante e entrevistas aki. Bo no por perde e entrevista hopi interesante aki awe nochi 8:30pm riba e pagina di facebook di noticiacla y despues riba e youtube channel di noticiacla. No perde!

  • Mientras temporada di horcan 2026 ta acerca, cientificonan ta mira desaroyo di El Niño

    Mientras temporada di horcan 2026 ta acerca, cientificonan ta mira desaroyo di El Niño

    MIAMI - Manera un barco cu ta bin riba horizonte, temporada di horcan Atlantico pa 2026 ta acerca poco  poco. Awor cu ta poco mas cu tres luna pa cu e temporada cuminsa 1 di juni, meteorologonan ta ocupa preparando nan pronosticonan pa e temporada cu ta bin. Un di e factor mas importante cu cientificonan ta mira ta e ciclo di El Niño y La Niña den Oceano Pacifico tropical.

  • Situacion di criatura lubida den van na Aruba, Alex, ta mehorando na Colombia

    Situacion di criatura lubida den van na Aruba,  Alex, ta mehorando na Colombia

    ORANJESTAD - Dos siman despues cu e hobencito di 5 aña, Alex Flores a wordo transferi pa Colombia pa tratamiento medico intensivo, e mucha a logra sali for di unidad di cuido intensivo (ICU). Asina e portal 24ora.com ta raporta diaranson. Esaki ta e hoben cu a wordo ‘lubida’ den un van di e creche algun siman atras. Ora cu a haye, e tabata inconciente y despues di consulta, a transporte urgentemente pa Colombia. Segun e relato actual , su mayornan, hopi specialistanan – entre otro dokter, terapista y enfermeronan – a traha incansabelmente riba su recuperacion.

  • DVG ta alerta cu virusnan respiratorio ta keda circula na Aruba

    DVG ta alerta cu virusnan respiratorio ta keda circula na Aruba

    ORANJESTAD - Den boca di pueblo, ora un persona tin sintomanan respiratorio manera tos, nanishi ta core, dolor di garganta of kisas keintura, hopi biaha nos ta bisa simplemente: “mi tin griep.” Pero den realidad, kico ta causa loke nos ta yama griep?

  • Powered by SETAR