Skirbi pa Tito Laclé
E documentario riba e turista crucero Amy Bradley cu a perde riba laman yegando Corsou, for di Aruba cu ta inicia riba Netflix awe, posiblemente ta habri heridanan pa Corsou, cu e tempo ey a experencia su ‘caso Natalee Holloway’ den full forza. E lo habri discussion atrobe di no necesariamente con e la sosode, sino mas bien con medionan (internacional) a cubri esaki y tur e efectonan negativo cu esaki tabatin pa e isla. Esey lo ta e enfoke, lamentablemente. E ta un bon ehempel di con un isla pa ‘malasuerte’, por haye den un gara di publicidad negativo, sin cu e tin arte ni parte. Y cu simplemente e tabatin ‘malasuerte’ cu e la sosode of riba e isla of den su cercania. Mientras cu e la sosode basta aña prome cu e caso cu Aruba a experencia na 2005 di desaparicion di e mericano Natalee Holloway (esun di Bradley ta den 1998), esun di Aruba porta ta mas conoci, pasobra e la sosode riba e isla mes y tabatin hendenan local envolvi. Den e caso di Corsou, e tabata un misterio tambe, pero mas dificil pa compronde y toch e ta afecta e isla. Laga mi splica.
AFECTA NOS ISLANAN
Nos islanan ta biba practicamente 100% di turismo. Ok, mi ta exagera un poco. Porta e ta 70 o 80%. Pero e por bien ta 100%. Esaki kier men cu nos no por afford nada cu ta afecta esaki. Y den esaki, seguridad ta number uno. Un turista (mericano of no) mester por confia cu ora cu e biaha pa e islanan di Caribe aki, nan ta sigur, y por disfruta plenamente di nan vacacion. Asina cu tin e minimo di duda, esaki ta suficiente pa crea duda den e turista, cu ta pon’e cancela su biahe. ‘Leu for di cas, riba un teritorio no conoci’, diripiente ta bira un problema pa e mericano, cu kier tin su seguridad. Y ora cu tin un caso asina di cualkier turista (sigur si e ta un mericano), sea cu e ta culpable, of a bira victima, no ta importa. Bon, un poco si, pero grandemente, ta e isla ta esun cu ta sali perhudica, pasobra den cada articulo of raportahe, ta e nomber di e isla ta sali asina grandi. Y ta depende con e isla maneha esaki, cu e por bounce bek mas lihe cu ta possible. Y esey no ta diferente, den e documentario di Netflix, unda cu ta indica of sugeri den varios forma, cu Corsou ta conoci pa traficacion di hende (muher).
COBERTURA MEDIATICO
Awor tin e otro parti,- pami esun mas importante -, cu ta e cobertura mediatico (prensa). Loke a sosode na Aruba, cu mi ta corda tempo di e caso Holloway, ta cu parti di e comunidad a lanta contra prensa mericano, pasobra segun e grupo aki, nan (e prensa mericano) a pinta Aruba e isla di mas malo cu por tin. Esnan cu tabata protesta, no por a compronde pakico prensa (mericano) tabata asina enfoca riba e storia y Aruba. Pero, loke mi tabata splica, ta cu Aruba (y Corsou, pa e caso di Bradley), tabatin simplemente malasuerte di tabata e isla unda cu e acto a sosode. E mes ([periodista) no tabatin arte ni parte. Si e turista a perde entre Barbados y Grenada, por ehempel, ta e islanan ey, lo a haya e cobertura negativo. No tin nada di haber cu e isla personalmente. Nada. Dus no mester tuma esaki personal. E medionan ta simplemente SIGUI e storia UNDA cu e ta. Y si e tabata na ARUBA of CORSOU, so be it. No ta asina cu prensa ta poni pa caba cu e isla. Claro, cu entre nan (medionan), (taba)tin excepcion. Manera semper tin.
BUSCA FAMA UN RATO
Awor, si bo no compronde esaki, y ta bay (manera a sosode cu e caso Holloway) haci e estupidez di protesta CONTRA e medionan, hasta ESEY tambe bira noticia pa e medionan. Y ta ABO ta esun cu a causa esaki. ABo a bira PARTI di e storia. Y manera bo lo mira den e documentario aki tambe, tin localnan, cu a dicidi di kier haya poco fama, y ta presta nan mes pa wordo entrevista, cu storianan pa colabora riba e tema, sin cu tin algo di berdad na dje. Mescos cu a sosode den e caso di Natalee Holloway, den e caso aki esey no ta diferente. Varios hende, local y internacional, a ofrece nan mes pa papia riba e caso (fuera di autoridadnan competente), cu nan lo a wak e persona, etc etc. E ora ta ABO ta esun cu ta YUDA haci e daño. Berdad cu tempo di Holloway, mi tabata duna entrevista, pero den e caso ey, mi tabata raporta echos. No redo, ni supositorio. Si mi tabata sinti cu e tabata bay den e direccion ey, mi tabata para e entrevista. Punto. Pero, papia, dunando informacion cu ta yuda, ta miho, cu no haci nada, ya nan mes bay busca algo y haci nan propio investigacion, riba un isla cu nan NO conoce. Y e persona cu kier bira famoso e ora, ta bula den e boto ey. Bo por pensa cu mi ta pro noticia negativo y con mi por pensa bon di prensa (mericano), cu ta destrui mi isla stima. Facil. Laga mi splica atrobe. Mi ta wak e situacion cu wowo y mente sobrio (nuchter). Si tabata ami, lo mi a haci mescos. E storia ta riba e isla ey, ey mi tin cu bay. Nada personal contra e isla en cuestion. Esey NO ta kita afo cu e ta haci dolor, cu pa MALASUERTE e storia ta toca nos. Pero atrobe, ta con NOS nos ta bay om cu e noticia, ta importante, y por cambia e narrativo pa esnan cu ta cubriendo e noticia na ARUBA of CORSOU, pasobra ta ey e la sosode y no pasobra tin algo malo contra nos. At all. Cu un noticia asina por devasta un isla. Sigur. Cu e por trece tristeza, definitivamente. Pero, cu e ta haci intencionalmente, no. Sigur cu no. Lo tin mucho mas caso. Mucho mas isla. Tuma e ehemple recien di e morto hopi tragico di un Arubiano na Italia. Pa Italia, ta trata di un turista. Nan no por yuda cu e la tuma lugar eynan. E headlines tabata mes fuerte. ‘Turista Hulandes (of di Aruba), ta muri violentamente na Italia’. E por a sosode unda cu ta. Den e caso aki, e ta Italia. Si prensa di Aruba bay cubri esaki, ta culpa Italia? Bo ta compronde mi punto awor? Nos ta simplemente den un desventaha ora cu e sosode. Nos mester ta prepara pa algo asina, y sa con pa maneha e situacion miho possible. Y reza, pidi Dios pa cosnan asina no sosode. Pasobra nos islanan no por sigui wanta cosnan asina. No hopi. Bida hopi biaha no ta husto, y te hasta cruel. Nos tin cu siña biba cu e consecuencia y siña maneha esaki. C'est la vie!