WILLEMSTAD/PHILIPSBURG – “Desaroyo ekonomiko a diferensha entre e paisnan di e union monetario di Korsou i Sint Maarten durante 2014,” segun presidente di Banko Sentral di Korsou i Sint Maarten, dr. Emsley Tromp den e informe anual di Banko Sentral. Ekonomia di Sint Maarten a ekspande ku 1,5% mientras ku ekonomia di Korsou a registra un kontrakshon ekonomiko di 1,1%. Esaki ta di tres ana konsekutivo ku Korsou ta registra un kontrakshon ekonomiko. E presidente di Banko Sentral a anadi ku “inflashon si a konvergi. Na Korsou e tasa di inflashon a subi di 1,3% na 2013 pa 1,5% na 2014, reflehando prinsipalmente e oumento di preis lokal di kuminda. Na Sint Maarten al kontrario, e tasa di inflashon a baha di 2,5% na 2013 te 1,9% na 2014 pa motibu di e kaida di preis internashonal di krudo.
PRODUKTO INTERNO BRUTO REAL
“E kaida di Produkto Interno Bruto real na Korsou tabata resultado di un bahada di demanda lokal,” Tromp a bisa, indikando tambe ku e bahada den konsumo priva tabata konsistente ku un kaida den ekstenshon di kredito pa konsumo i menos entrada di derecho di importashon. Tantu invershon priva komo invershon publiko a kai. Ademas konsumo di parti di gobiernu a kai dor di menos gastu na produkto i servisio. “E kontrakshon ekonomiko a wordu modera dor di un kresementu di demanda neto for di eksterior,” Tromp a sigui splika, “komo ku den termino real eksportashon a krese, mientras importashon a baha.
PRODUCCION
“Produkshon a kai den mayoria sektor na Korsou, pero e kaida tabata mas fuerte den e sektornan di komersio por mayor i por detal, transporte, almasenamentu i komunikashon, konstrukshon i utilidat,” Tromp a indika. “Produkshon real a kai den e sektor di komersio por mayor i por detal, debi prinsipalmente na un bahada di demanda lokal i menos aktividat den Zona Franka. Den e sektor di transporte, almasenamentu i komunikashon, balor agrega real a baha pa motibu di un kaida den aktividat relashona ku aeropuerto, reflehando un bahada di e kantidat di pasahero, prinsipalmente pasahero di transito, i menos buelo komersial. Sinembargo, haf di Korsou a despacha mas barku i atende mas karga durante 2014. Por atribui e resultado desepshonante den sektor di konstrukshon na menos invershon priva i publiko. E sektornan di servisio finansiero i industria tambe a kontribui na e kontrakshon ekonomiko di 2014. Tromp a splika ku “e sektor di restorant i hotel a sigui presta bon, reflehando un kresementu aselera den e kantidat di anochi ku bishitantenan a permanese na Korsou. Sinembargo, tantu turismo di estadia komo turismo krusero a krese menos fuerte na 2014 kompara ku 2013.
KRECEMENTU FUERTE
“Di otro banda, ekonomia di Sint Maarten a benefisia di un kresementu fuerte den e sektor di turismo,” Tromp a indika. “Por atribui e kresementu ekonomiko aki na un oumento di demanda lokal dor di mas demanda priva i publiko. Tantu konsumo priva komo invershon a kontribui na e kresementu di demanda priva. Mientrastantu, e subida di demanda publiko tabata resultado eksklusivamente di un oumento den invershon publiko dor di e kompra di Emilio Wilson Estate i e edifisio nobo ku ta destina pa ta ofisina prinsipal di gobiernu,” Tromp a splika. “Sinembargo, konsumo publiko a kai, debi na menos gastu di produkto i servisio. Demanda neto for di eksterior a mitiga e kresementu ekonomiko na Sint Maarten durante 2014, komo ku e kresementu den importashon, ku tabata resultado di mas demanda turistiko i demanda lokal, a surpasa e subida den eksportashon.” Dr. Tromp a sigui splika ku e kresementu ekonomiko na Sint Maarten durante 2014 tabata prinsipalmente debi na e sektornan di restorant i hotel, komersio por mayor i por detal, i transporte, almasenahe i komunikashon. Tantu turismo di estadia komo turismo krusero a kontribui na e kresementu fuerte den e sektor di restorant i hotel. Turismo di estadia a oumenta, danki na mas bishitante for di tur merkado prinsipal. Mientrastantu, e desaroyo den turismo krusero tabata resultado di un oumento den tantu e kantidat komo e tamano di e barkunan krusero ku a bishita haf di Philipsburg durante 2014. E oumento den tantu demanda lokal komo demanda turistiko a kontribui na e kresementu den e sektor di komersio por mayor i por detal.
RESULTADO POSITIVO
“E resultado positivo den sektor di transporte, almasenahe i komunikashon por wordu atribui na un oumento den tantu aktividat relashona ku aeropuerto komo aktividat den haf. Ademas, e kompania di aviashon lokal Winair a transporta mas pasahero pa e islanan den bisindario,” di akuerdo ku Tromp. “Despues di e kontrakshon registra na 2013, e sektor di industria a kontribui positivamente na e ekspanshon di Produkto Interno Bruto real na Sint Maarten durante 2014, danki na un kresementu di aktividat di reparashon di yate komo ku mas yate, partikularmente yate grandi, a bishita Sint Maarten. “Sinembargo, e sektornan di servisio finansiero i konstrukshon a modera e kresementu ekonomiko di Sint Maarten durante 2014,” e la indika. Produkshon real a kai den e sektor di servisio finansiero, reflehando un bahada di entrada di interes neto di bankonan lokal. E kontrakshon den sektor di konstrukshon tabata debi na un bahada di e kantidat di proyektonan di konstrukshon priva i publiko na 2014, partikularmente despues ku proyektonan manera “Simpson Bay Causeway” a termina.
UNION MONETARIO
Pa loke ta trata e union monetario, dr. Tromp a splika ku “durante 2014, reservanan bruto di Banko Sentral a krese konsiderablemente, resultando den un subida di e kobertura promedio di importashon. Esaki kombina ku un bahada den e defisit riba kuenta koriente, ta mustra komo si fuera e situashon riba nos balansa di pago a mehora konsiderablemente. “Sinembargo, e mehorashon aki mester wordu interpreta ku koutela,” e la atverti. “E oumento den e reserva bruto di Banko Sentral tabata pa gran parti relashona ku e bononan emiti dor di gobiernunan di Korsou i Sint Maarten ku a wordu kumpra dor di Hulanda dor di e asina yama ‘lopende inschrijving’. Dr. Tromp a konklui ku algun konsiderashon di maneho pa gobiernunan di ambos pais pa asina ei realisa un kresementu ekonomiko mas fuerte i duradero. E la atverti ku “finansa publiko saludabel so no ta sufisiente pa realisa un kresementu ekonomiko sostenibel. Riba termino korto, ekonomianan di Korsou i Sint Maarten sigur ta benefisia di e invershonnan publiko kuantioso. Sinembargo, pa realisa un ritmo di kresementu mas fuerte i duradero, e gobiernunan di Korsou i Sint Maarten mester fasilita invershon priva. Di akuerdo ku Tromp, “e mehorashon di nos balansa di pago no ta refleha nos prestashon ekonomiko i pues no por wordu konsidera komo algu duradero. Oumenta nos kompetitividat kompara ku otro paisnan den region i ekspande nos base di eksportashon ta pasonan krusial ku mester wordu tuma pa por mehora nos balansa di pago di un forma duradero.
MERKADO DI KAPITAL
Tambe Tromp a splika ku “na mes momento, e merkado di kapital di nos union monetario mester sigui wordu desaroya pa optene kapital nesesario pa invershon kontra un tasa di interes aseptabel. Den e kuadro aki Banko Sentral ta kontinua ku su esfuersonan pa desaroya e merkado di bono pa empresa. Un merkado di bono pa empresa mas amplio lo ofrese kompanianan di gobiernu i kompanianan priva di Korsou i Sint Maarten un alternativa atraktivo pa finansiamentu bankario i lo krea mas oportunidat di invershon. Pues un merkado di bono pa empresa lo yuda desaroyo ekonomiko di ambos pais. Dr. Tromp a konklui bisando ku “ademas, maneho monetario lo duna sufisiente espasio pa permiti un rekuperashon di e kresementu den ekstenshon di kredito, unabes konfiansa di invershonista restoura i invershonnan krese”.