DEN HAAG – Aruba no ta wordo trata diferente cu Curaçao y Sint Maarten den desaroyo di un Ley di Reino nobo riba supervision financiero. E aclaracion ey a wordo haci pa Secretario di Estado Hulandes pa Relacionnan di Reino, Zsolt Szabó (PVV), como contesta riba preguntanan parlamentario di parlamentario Peter van Haasen (PVV). Van Haasen a expresa su preocupacion cu Aruba ta wordo otorga un “proceso mas leniente” pa loke ta e desaroyo di e ley, specialmente despues cu e toezicht anterior di Rijkswet Aruba financieel (RAft) a wordo retira oficialmente mas trempan e aña aki. E retiro a sigui e falta di sosten di Aruba pa e proposicion original y a wordo formalisa den e Acuerdo Administrativo firma dia 4 di juni 2024, cu ta delinea e cuadro pa un Ley di Reino nobo basa riba consenso cu tin como meta pa sigura finanzas publico sostenibel pa Aruba.
Szabó a rechasa firmemente e sugerencia di un trato desigual, bisando: “Tin un proceso legislativo profundo andando. Aruba ta trahando conhuntamente cu Hulanda riba e Ley di Reino di consenso nobo, y mi no ta mira esaki como creando ningun forma di desigualdad huridico dentro di Reino.” Mas aleu el a splica cu tanto e ex RAft como e proposicion nobo ta basa riba consenso, manera delinea den articulo 38(2) di e Carta di Reino. Esaki ta distinto for di Echonan di Reino standard, cu ta cubri solamente asuntunan di Reino manera nacionalidad.
CONDICIONNAN FINANCIERO Y SUPERVISION
E ley nobo di consenso lo inclui provicionnan riba interes, normanan di presupuesto, y evaluacionnan finansiero independiente. Na e momentonan aki Aruba ta opera bou di e toezicht di Landsverordening Aruba financieel, como tambe un serie di protocol financiero cu ta parce estrechamente e cuadro uza pa Curaçao y Sint Maarten bou di nan propio Ley di Reino (Rft), cu tambe ta basa riba consenso.
Riba e asunto di un reduccion di interes di 1.8% cu a wordo otorga na Aruba na 2024, Van Haasen a cuestiona si mester bolter esaki te ora cu tin un ley nobo na vigor. Szabó a contesta cu e reduccion di interes tabata parti di e acuerdo di juni 2024 y cu no tabatin motibu pa retira esaki. Szabó tambe a enfatisa cu e legislacion nobo ta wordo desaroya cu e conseho di e Fondo Monetario Internashonal (IMF), garantisando cu e ley lo ta basa riba miho practicanan internacional y yuda logra sostenibilidad fiscal — un prioridad clave den su agenda di gobernacion.
NO TIN DOBEL NORMA, SZABÓ TA BISA
E Secretario di Estado a reitera cu Aruba no a ignora ningun condicion formal y cu no tin discrepancia entre e proceso di Aruba y esun di e otro paisnan Caribense. “E asercamento aki ta contribuí na un gobernacion financiero sano,” Szabó a enfatisa, señalando cu e envolvimento di IMF ta duna credibilidad na e proceso legislativo. E debate ta refleha e scrutinio creciente na Hulanda riba con e acuerdonan financiero cu e paisnan Caribense ta wordo structura y enforsa, specialmente den luz di e areglonan di refinanciamento di prestamo despues di COVID y e preocupacionnan riba bon gobernacion. Ta anticipa cu e Ley di Reino di consenso nobo ta finalisa prome cu e fecha limite di mei 2025 cu Aruba y Hulanda a acorda riba dje.