RVS : E relacion entre Hulanda y e paisnan Caribense en realidad ta hopi desigual

Posted on 10/17/2024, 10:00 AM AST | Updated on 10/17/2024, 10:03 AM AST

DEN HAAG – Raad van State (Conseho di Estado() ta boga pa e residentenan di e paisnan Caribense di Reino sinti nan mes mas igual cu Hulanda. Por ehempel mester duna tur residente cu nashonalidad hulandes e derecho activo di vota pa e Camara di Representantenan. Banda di esaki tin mester di mas espacio pa ministernan plenipotenciario den Conseho di Minister di Reino y un cooperacion mas intensivo riba tereno di enseñansa y reduccion di pobresa. Asina ta para den un conseho cu e Conseho di estado a publica riba e Statuut. Prome minister Dick Schoof a indica cu gabinete ta studiando e konseho aki.

Dia 15 di december lo cumpli exactamente setenta aña cu Statuut pa Reino Hulandes a wordo firma. E documento aki ta regla e structura basico di Reino y e relacionnan formal entre Hulanda, Aruba, Curaçao y Sint Maarten. Apesar di e benefisionan cu cooperacion den Reino ta ofrece, e relacion entre Hulanda y e paisnan den Caribe ta keda fuertemente karakterisa pa aprecio mutuo, pero tambe pa desconfiansa.

SPONTANEAMENTE

Un conseho spontaneo di Conseho di Estado, traha na ocasion di e aniversario, ta enfatisa cu e dependencia di e paisnan Caribense riba Hulanda solamente a aumenta desde 1954, parcialmente debi na desaroyonan internacional compleho y e escala chikito di e islanan. Como resultado, hopi biaha nan no por cumpli independientemente cu e exigensianan di bon gobernashon y derechonan humano. E tencionnan actual denter di Reino ta ancra profundo, parcialmente debí na e pasado colonial y e historia di esclabitud. Na mes momento, esaki ta ofrece espacio pa mehorashon den relashonnan mutuo.

Den e conseho, Conseho di Estado ta formula dos principio pa futuro di Reino: ‘cooperacion constructivo y asistencia mutuo’ y ‘contribuyendo na relacionnan mas balansa y comprension mutuo’. Segun e Conseho, mehoracionnan ta posibel sin cu mester cambia Statuut of Constitucion. Tempo y energia por wordo gasta miho na haci uso efectivo di opcionnan existente.

PROPORSHONNAN DESIGUAL

Conseho di Estado ta enfatisa cu e relacionnan entre Hulanda y e paisnan Caribense en realidad ta hopi desigual. Hulanda tin e man ariba den casi tur aspecto, sea ta trata poblacion, economia, finansa of poder administrativo. Esaki ta conducí na relacionnan desigual cu no por wordo resolve completamente.

Sinembargo algun medida por garantisa cu e residentenan di e paisnan Caribense ta sinti nan mes mas igual cu Hulanda. Por ehempel, e Conseho ta boga pa duna tur residente di e tres paisnan den Caribe cu nacionalidad hulandes e derecho activo di vota pa e Camara di Representantenan. Actualmente esaki ta conta solamente pa personanan cu a biba na Hulanda of a traha den servisio publico pa dies aña. Habitantenan di e municipionan special di Boneiro, Sint Eustatius y Saba ya tin mag di vota pa Camara di Representantenan.

Banda di esaki Conseho di Estado ta boga pa fortalece e posicion di e ministernan plenipotenciario di Aruba, Curaçao y Sint Maarten den Conseho di Minister di Reino. E ministernan aki tin e tarea di representa nan pais den Conseho di Minister di Reino, pero hopi biaha nan ta para nan so contra e mayoria di ministernan Hulandes. P’esei e Konseho ta recomenda pa duna e ministernan plenipotenciario aki mas espacio pa expresa nan posicion y expresa miho nan opinion. NOTA: Texto cortesia Bonaire.nu