WILLEMSTAD - E wèlga na hafnan merikano no tin efekto direkto ainda riba Kòrsou pa loke ta entrega di produkto, pero mas largu e wèlga dura mas probabel e chèns ta ku Kòrsou lo konfrontá tardansa den yegada di kònteiner. Tambe e wèlga por kousa riba término mas kòrtiku kaba un oumento di preis di produkto.
Asina EXTRA ta konkluí for di kòmbersashonnan ku a hiba ku agensianan di barku SEL Maduro & Sons i Dammers Group. E wèlga den portanan marítimo na Merka ta tumando lugá prinsipalmente na kosta ost i kosta di Golfo i a inisiá for di promé di òktober. Bou di guia di e sindikato ILA (“International Longshoremen’s Associaion”) ku ta representá alrededor di 45 mil trahadó den haf, ta eksigí un oumento salarial di 85 porshento i garantia di trabou pa trahadónan.
E sindikato ta bisa ku último añanan e liñanan di barku (astieronan) ku alabes ta manehá e diferente hafnan a hasi ganshinan astronómiko miéntras ku kondishonnan di e trahadónan pa hopi aña kaba a keda igual. Negosiashonnan a pega na yüni último despues ku a rechasá un oferta di oumento salarial di 50 porshento. Konsekuentemente a kanta wèlga entrante promé di òktober.
Entretantu ILA a suspendé e wèlga te yanüari awor, pasobra a surgi un apertura den e negosiashonnan. Tin un akuerdo tentativo riba mesa riba oumento di salario. Awe djabièrnè tur trahadó ta bai bèk trabou te ku 15 yanüari momento ku partidonan bolbe bai mesa pa kaba di negoshá riba tur otro asuntu lòs for di oumento di salario.
Promé ku e desishon pa suspendé e wèlga gerente general di Dammers Group, Robert van Heulen a bisa EXTRA ku no ta sinti e efektonan di e wèlga ainda, pero si e wèlga kontinuá pa mas largu, lo sinti e efektonan na Kòrsou tambe. Un di e problemanan ta ku tin barkunan ku ta bai un di e portanan na kosta ost di Merka no por deskargá nan kònteinernan debí na wèlga.
Esaki ta kousa ku e karganan lo keda pegá. Portanan mas importante pa Kòrsou ta Panama, Jamaica i Cartagena kaminda barkunan grandi ta deskargá nan kònteinernan i barkunan mas chikí ta transportá karga pa Kòrsou. “Pero si barkunan no por deskargá mas na Merka nan lo desviá di ruta i trata na deskargá na un di e otro hafnan den region ku e konsekuensia ku ta blòkia e fluho di kònteiner.
Ta difísil sinembargo premirá si e situashon aki lo bai presentá den futuro, Van Heulen ta sigui splika. “Ta kestion di sigui e desaroyonan di aserka.” Tambe e ta mustra riba un otro problema ku ta barkunan ku ta bini di Oropa ku produkto. Debí na e problema di e wèlga na Merka e barkunan aki tambe lo desviá di ruta i bai deskargá na otro pais.
Van Heulen ta bisa ku e tabatin kontakto ayera ku Curaçao Port Services (CPS) i a risibí indikashon ku ainda no tin efekto pa moveshon di kònteiner i barku na Kòrsou. “Pero manera mi a bisa si e situashon kontinuá e problemanan lo afektá Kòrsou tambe.
Gerente general di SEL Maduro & Sons, Albert Elens tambe a deklará pa EXTRA promé ku e suspenshon di e wèlga, ku ta premirá ku debí na e wèlga por ripará ku preisnan di produkto ta bai subi. Esaki pasobra e liñanan di barku mesora a kobra un rekargo (“surcharge”) di mil dòler pa kada kònteiner di 20 pia debí na e wèlga. Pues banda di e peliger ku ta surgi retraso ta kobra èkstra gastu.
E ta bisa ku gobièrnu merikano no ke mete den e disputa ku a surgi i ta indiká ku nan ta spera ku pronto ta yega na un solushon i ta hasi un apelashon riba e liñanan di barku pa no kobra gastunan èkstra. Pero e problema ta, ku e barkunan ta pegá dilanti kosta Ost di Merka sin por deskargá.
Hafnan den region manera esun di Jamaica, Elens ta sigui bisa, a laga sa kaba ku nan no ke tuma e barkunan aki ku ta trese èkstra karga pa nan ku e konsekuensia ku e fluho di kònteiner ta pega. Jamaica ta un di e hafnan ku ta fungi komo hub pa karga ku ta destiná pa Kòrsou.
Pa loke ta e situashon spesífiko na Florida Elens ta bisa ku Port Everglades ta importante pa Kòrsou, pasobra ta for di e porta aki e liña King Ocean ta nabegá tur siman rumbo Aruba i Kòrsou. E terminal aki no por ta parti di e wèlga i ta antisipá ku e fluho di kònteiner ta kontinuá normal. Ta spera ku esaki keda asina tambe i ku lo no blòkia un di e portanan.
Finalmente Elens ta bisa ku mas largu e wèlga dura mas peliger ta kore ku preis di produktonan ta subi pasobra eksportadónan ta haña nan ku gastunan èkstra. Pa loke ta produktonan tradishonal di fin di aña manera Palu di Pasku e ta bisa ku esakinan ta bini for di portanan ku keda mas nort i ta transportá esakinan den luna di novèmber. E ta spera ku pa e temporada ei a yega na un solushon.
Na St. Maarten tantu direktor di Port St. Maarten Group, Alexander Gumbs a bisa ku ta sigui e desaroyonan di aserka i ku e promé indikashonnan ta ku e wèlga lo tin un impakto chikí riba fluho di kònteiner pa St. Maarten mirando ku e hafnan ku St. Maarten ta traha kuné no ta sindikalisá.
Minister di Desaroyo Ekonómiko, Grisha Heyliger-Marten a bisa durante e konferensia di prensa semanal di Konseho di Minister di St. Maarten, ku importadónan di produktonan di alimentashon manera supermerkadonan grandi, a sinti un efekto chikitu di e wèlga. 80 porshento di nan operashon sinembargo a keda intakto. E supermerkadonan a informá gobièrnu ku e portanan ku nan ta traha kuné no ta envolví den e wèlga i ku tin un stòk di kuminda di entre 2 pa 3 siman na St. Maarten. NOTA: Texto ta scirbi den Papiamento fonetico di Corsou.