ORANJESTAD - Edad di muchanan den contacto cu husticia, ta bahando, mientras e delitonan ta birando mas grave. Asina e Procurador General nobo di Aruba, Amalin Flanegin a bisa recientemente durante un discurso na occasion di instalacion di dos huez. Flanegin ta referi den e parti di su discurso, riba un combersacion cu e la tene riba e tema di hobenan. Den e conversashonan a bin dilanti cu ta mirando un bahada den e edad di e muchanan cu ta bin den contacto cu husticia mientras cu e delitonan ta parse di ta bira mas grave.
COMBERSACION
“Desde cu mi a cuminza traha, mi a sera conosi cu diferente instancia importante cu ta traha o ta encarga cu nos muchanan manera Stichting reclassering, Veiligheidshuis Aruba, Voogdijraad, diferente fundacion” e PG a cuminsa na bisa. Segun Flanegin, esnan cu e la combersa cu ne, ta bisa cu a base di nan experiencia di trabou, nan a comparti nan opinion professional pa cu e situacion cu nos muchanan ta confronta. E problemanan cu nos muchanan ta confronta ta varia.
Tin problema por ehempel di comportacion (“gedrag”), falta di guia, drop-outs di scol, problema di adicion na droga y alcohol, problema mental, falta di sosten di mayornan, amistadnan problematico, no tin un “steunend netwerk”, peer pressure.
“Di e cifranan cu nos ta dispone di dje encuanto actonan castigable cu muchanan menor di edad ta wordo sospecha di a comete, mi a conclui lo siguiente” Flanegin a sigui bisa. “Di 2016 pa 2019 e cantidad di mucha cu ta wordo sospecha di a comete un delito a subi di 98 pa 114 (16%).
Na 2020 ta tin un bahada te 107 menor di edad, pero despues na 2021 un subida te 123 y a sigui subi na 2022 te 167. Si compara e cantidad di 2022 (167) cu esun di 2016 (98), e subida total ta 70% den 6 aña.
Di kiko ta sospecha cu e muchanan aki a hasi?”
Den 2020, 2021, 2022 te cu 2023 e menornan di edad ta wordo sospecha di a comete diferente tipo di delito manera: openlijke geweldpleging (bringamento den lugar publico), maltrato cu arma, menasa(bedreiging), droga, destruccion, y tambe mata (doodslag).
Den e conversashonan a bin dilanti cu ta mirando un bahada den e edad di e muchanan cu ta bin den contacto cu husticia mientras cu e delitonan ta parse di ta bira mas grave.
Di e cifranan di e anjanan 2020 te cu 2023 e edad mas abou ta 12 anja y e sospecha ta di delito manera menasa, bringamento den publico, maltrato, hortamento, atraco.
Nos muchanan ta esencial den nos comunidad y ta importante pa e futuro tambe di nos comunidad. Den nan interes, diferente initiativa ta wordo tuma dor di e poder ehecutivo, pero tambe priva y fundacionan subsidia.
“Mi ta pensa si cu ainda falta mas, cu nos tur hunto por hasi den interes di nos muchanan” e ta sigui bisa.
E ex prome dama y tambe candidato presidencial sra. Hillary Rodham Clinton den su buki “It Takes a Village: And Other Lessons Children Teach Us” di anja 1996 ta usa e frase “it takes a village” hopi biaha. Cu e proverbio aki ta enfatisa e importancia di e comunidad y mas importante ainda, e responsabilidad comparti di nos tur pa educa nos muchanan.
“Como miembro di e comunidad aki nos tur tin un poder, cu no ta parti di e Trias Politica cu mi a menciona na comienzo, pero cu nos cada un tin y mester eherce. Mi kier meen e poder di educacion/di coregi cu ta contribui pa preveni pa cosnan indesea of mas serio, un delito sosode, den nos comunidad”.
Pa nos muchanan ta esencial pa nan tin structura den nan bida diario, wordo educa, no solamente na scol caminda nan ta haya les di entre otro idioma, rekenen y historia, pero primordialmente, educacion na cas dor di nan mayornan, famia o otro grupo di sosten rond di un mucha.
“Pesei mi ta hasi un apelacion pa hunto nos hasi un esfuerzo pa evita cu ta yega asina leuw cu ta ministerio publico mester actua ora un mucha comete un delito. Pasobra e ora ey nos ta laat caba mientras cu nos tur sa cu keto bai Preveni ta miho cu lamenta” Flanegin a finalisa bisando.