ORANJESTAD – Duna un preso un carchi heel, berde of cora, ta djis un di e cambionan introduci den nos prison na Aruba. Tanto detenidonan como cuidadonan di preso na e Instituto Coreccional di Aruba (KIA), ta pasando den retonan ambicioso, na man di e director nobo Trudy Hassell y su team di maneho. NoticiaCla.com a sinta cu Hassell pa compronde kico tur ta pasando y con e ta afectando tur esnan, incluyendo Hassell. E conclusion ta uno interesante unda cu atrobe ta resalta cu unda cu tin cambio, tin resistencia, entusiasmo, y tambe frustracion. Hecho ta, cu por sinti e biento di cambio den e instituto coreccional. Si e ta efecto, tempo lo bisa.
TEAM DI MANEHO
Hassell, na su entrada, mesora a for a su team di maneho diario unda cu a apunta Rudolf de Kort como ‘waarnemend hoofd gedetineerdenzorg, y Regina Oosterwolde, cu ta coordinator Resocialisatie. Hunto, nan tin e maneho diario di KIA na nan encargo. Y for di e combersacion, por nota e entusiasmo den tur tres persona, pa cu nan trabou cu nan tin nan dilanti. Y manera e dicho ta bisa na ingles ‘they have their work cut out for them’.
RESISTENCIA
Mescos cu tur lugar, unabes cu Hassell a cuminsa implementa cambio, e la encontra resistencia. Y resistencia entre otro di e cuidadonan di preso mes. Den e caso aki sinembargo, ta e minoria (70) a vota contra e maneho nobo y e gran mayoria (130) a vota pro. Un di e retonan mas grandi cu tin den KIA, ta e asunto di AO (hende ta meld ziek). Cifranan cu a keda comparti, ta duna un impresion cu un hende cu traha na KIA, ta pasa mas dia malo na cas cu e ta pasa na trabou. Y apenas un grupo chikito ta malo debi na e situacion di trabou (schimmel). Mayoria ta AO structural, y riba fechanan specifico manera weekend, dianan di fiesta.
REGLA PA AO
Un di e reglanan nobo cu a haci e cuidadonan afecta hopi dolo, ta e hecho cu tur esnan cu tin mas di 40 biaha AO pa aña, awor tin cu meld serca director mes, esta Hassell. Y riba dje, mester bisa pakico e persona ta malo. Esaki a conta cu un rebeldia segun Hassell, siendo cu ta usando un LMA (Landsverordening Materieel Ambtenarenrecht) articulo 50, cu ta stipula cu ta bisa cu mester meld na Hoofd van dienst y e por puntra e motibo di bo ziektemelding. Na 2014, un total di 75% di e personal tabatin 40 dia AO pa aña. Esaki ta nifica cu pa luna un trahado ta traha 20 dia solamente, y pa aña tin 2 luna AO. Mas aleu, tin cu tin 100 dia malo pa aña. Si kita nan vakantie, ATV y otro dianan liber, nan ta traha apenas 6 luna pa aña. Y ora cu un persona ‘meld ziek’, nan ta wordo paga 100%.
CARCHI HEEL, BERDE Y CORA
Pa loke ta e detenidonan, a implementa e asina yama ‘belonings en bestraffingssysteem’, cu ta manera un forma di futbol, unda cu ta duna un detenido un carchi cora, heel of berde. Tur ta depende di e loke e detenido a haci of no haci. Hassell kier asina, motiva e detenidonan pa nan por mehora nan mes ora cu nan a haci algo malo. A forma comisionnan di e presonan unda cu un biaha pa siman, ta sinta cu e representantenan y ta comparti e problema y mehoracionnan di e presonan. Asina e presonan ta haya atencion y oido di kico ta bayendo bon y of malo. E no ta funciona pa tur, pero por lo menos e ta un comienso, segun Hassell. E ta un sistema cu ta funciona pa varios aña den tur prison na Hulanda y region.
PIEPVRIJ KIA
Un di e problemanan cu a surgi cu entrada di e director nobo, ta ora cu e la introduci e asina yama regla pa converti KIA den un ‘piepvrij KIA’. Esta cu ora cu un persona, sea ken sea, drenta KIA, e machine di control no mag piep. Si e piep, ta pasobra e tin algo cu no ta legal pa e drenta cune. Aki ta unda cu e cuidadonan di preso a haya problema. Por corda e critica di e sindicato TOPA (ta representa parti di e trahadonan), cu a bay publico cu e problema di BH. Cierto dama tabata bisti BH cu tabatin cosnan di metal aden, cu ta pone e mashin piep. A informa cu nan mester sea busca un otro BH of cambia pa algo cu no ta piep. E sindicato a usa esaki pa sali afo y critica e situacion. E problema tabata cu no kier a permiti pa ‘pad down’ (listra) e damanan ora cu nan drenta. Asina cu e mashin piep, ta pasa pa ‘pad down’, como un parti di control adicional. Mirando e critica cu esaki a crea, Hassell a dicidi cu no a haci pad down mas. Esey ta nifica cu si un persona piep, e no ta drenta. Punto.
SINDICATO
Esaki a pone cu un grupo a dicidi di envolve nan respectivo sindicatonan TOPA y SEPPA, y asina rebeldia. Segun Hassell, e ta admiti cu situacion entre e y e sindicato no ta mucho bon. E sindicato lo a atende un solo reunion, y despues a opta pa bay bringa nan guera cu e director, riba caya. Hassell no tin ningun bon palabra pa e sindicato, y no ta sconde su disgusto pa cu e sindicatonan, particularmente TOPA. Tempo lo bisa kico lo sali di e situacion aki cu ainda no ta soluciona. Pero pa awor, Hassell y su team ta suficientemente motiva y ta keda mira tur cos positivo. Keda pendiente pa un follow up riba e caso aki.