CFT: Recori na impuesto di solidaridad y stop di fia pa paga gasto coriente

CFT: Recori na impuesto di solidaridad y stop di fia pa paga gasto coriente

Posted on 2/27/2015, 11:14 PM AST | Updated on 2/28/2015, 4:04 PM AST

ORANJESTAD – Supervisa un gobierno, no ta algo malo. Uza e College Financieel Toezicht como instrumento no ta malo. Y de hecho, CFT ta supervisa basa riba normanan cu e propio gobierno di e pais a stipula, y no CFT. Y ta tempo pa e organo supervisor duna cara y mustra ‘ken nan ta’. Tur ta motibonan pa cual awe nochi Universidad di Aruba tabata anfitrion pa porta, un di e lecturanan mas anticipa di hopi tempo. Y ora cu e titulo ta ‘Finanzas di pais Aruba’, tabata conoci cu e interes lo tabata grandi. Cu e mesun ‘suavidad’ cu CFT a mustra su cara ‘humano’, nan a laga algun punto atras cu pa nan, ta e ‘berdad amargo’; gobierno no sigui por fia placa pa gastonan coriente. Y e loke hopi tabata teme, esta cu mester pensa riba introduccion di un impuesto di solidaridad indirecto. “Y e publico a capta nos mensahe” presidente di CFT, Age Bakker a bisa NoticiaClac.com na final. 

CFT HUMANO

E intencion pues tabata pa duna CFT un cara ‘humano’. “A papia tanto riba nos, - no tur ora bon-, y ta tempo pa nos a mustra ken nos ta” Bakker a bisa den su presentacion. E prome impresion tabata bon. Cada bishitante a wordo ekipa completo cu notebook, pen y te hasta sticker di CFT. Hopi a comenta cu pa ‘secreto’ cu nan (CFT) ‘tabata’, nan ta mercadea nan mes hopi bon. E interes tambe tabata halto. Solamente esnan cu a registra trempan via email, a haya entrada garantisa den e ‘aula’. E resto mester a sinta pafo den patio, y sigui e presentacion via un screen. Esey no a haci e presentacion menos importante. Na final di dia, e ‘CFT tan comenta’, a papia riba e topico cu ta topico di dia. Y cu CFT, -un organo cu no ta mucho popular den circulo di gobierno-, mes ta toca e tema aki publico, tabata dificil pa no ta presente. Y tanto e sala como e patio pafo tabata yen.

IMPORTANCIA DI CFT

Bakker, como e unico orado, no a perde tempo y a cuminsa mesora pa splica pakico CFT tey, y mas importante, pakico ta importante ta pa un organo independiente manera CFT haci un tipo di supervision riba finanzas di un pais manera Aruba. Palabranan manera ‘restaura confiansa’ mesora a bin dilanti. Pa CFT ta importante pa por duna su perspectiva di un posicion neutral, y yuda e pais crea e confiansa necesario atrobe cu inversionistanan ta busca pa por establece nan mes na Aruba. Sigur despues di un situacion financiero manera cu Aruba conoce.

RETONAN

Bakker a mustra mesora tambe e retonan serio cu Aruba ta enfrentando, kico nan a haci, con nan ta logrando y kico nan no ta logrando. “Aruba mester haya e balansa corecto (pa drecha su finanzas publico), y esey ta e reto mas grandi cu nan ta enfrenta” Bakker a bisa. “E ta un tarea grandi, pero e por wordo haci”. Pa suavisa e asunto, Bakker a sigura cu Aruba no ta unico y no ta para su so. Yen di pais ta enfrenta y ta enfrenta e mesun tipo di situacion. E pregunta ta, con pa haci esaki.

PREDICA Y APLICA

Loke a resalta tambe, ta cu CFT a ilustra tur loke cu Aruba su gobierno a haci, y a bisa cu e lo haci pa remedia e situacion. Pero mescos cu IMF (Fondo Monetario Internacional ) CFT a bisa tambe cu, ‘nos kier pa e gobierno implementa tambe loke nan a bisa cu nan lo haci. A mustra cu mientras cu berdad turismo ta mantene Aruba su cabes riba awa, ‘turismo so no ta suficiente pa paga e gastonan’. A acepta tambe si cu e ta un trabou duro pa cualkier gobierno drecha.

REALIDAD DOLOROSO

Y asina Bakker a set e scenario di Aruba su situacion doloroso y berdadero.Un debe den relacion cu GDP cu a surpasa tur norma. “For di 2011 Aruba tin e debe mas halto di e partnernan den Reino” Bakker a bisa. “Ta tempo pa controla bo finanzas. Y gobierno a bisa cu e lo bay hacie”. Den un forma hipotetico, Bakker a mustra tambe kico e scenario por ta ‘si nada no pasa’. Pero Aruba ta haciendo algo pa remedia e situacion, Bakker a sigura esnan presente, purbando di balansa e situacion.

PENSIOEN

Un problema cu ta confronta Aruba, ta e edad di pensioen. E hecho cu a reforma esaki, no ta suficiente pasobra cosnan no lo drecha asina lihe segun Bakker. Mientras cu gobierno a tuma medida drastico pa drecha e situacion segun CFT, ‘ lo tuma tempo pa drecha esaki’, Bakker a sigui bisa. Y despues a mustra kico e problema mas serio di Aruba su gobierno ta. Su forma di gasta placa, cu ta mas cu e entrada cu e ta ricibi.

GASTO VS ENTRADA

E dolor ta cu gobierno di Aruba ta gastando mas di loke e ta ricibi. 21.5% na gasto di cual 20% ta na personal y 50% na interes di debe pendiente. Tur esaki mientras cu entrada ta apenas 12.5%. “Aruba mester scohe un receta cu ta aumenta su entrada y ta corta su gastonan. Y aki ta unda e palabra di impuesto di solidaridad a bin na mente atrobe.

IMPUESTO DI SOLIDARIDAD

Bakker mesora a repasa e tempo malo di Aruba na 1986 cu seramento di Lago, y con Aruba a sali afor mas fuerte cu nunca, door di aplica impuesto di solidaridad. “Algo fuerte cu hopi hende mester a paga hopi pe. Nos mester bay bek na esey awo” Bakker a bisa tur presente. Sinembargo, e la sigura si cu e idea no ta pa tin un impuesto asina mes fuerte, sino mas den forma indirecto. Pero cu e mester bin, ta un hecho. E parti tambe cu sigur a hala atencion, ta e hecho cu Aruba ta fiando placa pa paga debenan cu ta recuri. “Bo no por fia placa pa paga debe. Bo mester fia placa pa subsidia inversion” Bakker a bisa. Aruba tin cu haci esaki sino e ta haya su mes den mas problema.

ROL DI CFT

Pa loke ta e rol di CFT, Bakker a mustra cu ta comprendibel cu ‘no ta placentero scucha di un instancia di afo, kico bo tin cu haci’. Pero e ta necesario pa por sigura cu bo presupuesto ta wordo controla di un forma corecto y neutral. De hecho, Bakker no por a pone suficiente enfasis, cu ta riba invitacion nan a bin. Tambe cu nan ta controla basa puramente riba ‘normanan’ cu e propio gobierno a stipula. “Den e caso aki, gobierno a stipula un regla di presupuesto balansa. Nos ta solamente sigura cu e ta cumpliendo cu esaki pa e logra su meta. Nada mas” Bakker a sigura.

FINAL

Na final tabatin varios pregunta di esnan presente, variando for di preguntanan manera corupcion den gobierno, pa ayudo y conseho di CFT pa cierto instancia, te na preguntanan di situacionnan actual, unda cu dado momento Bakker mes mester a despensa y bisa ‘e tipo di preguntanan ey nos no por contesta’. Algun observacion haci y comentario ricibi ta conclui cu e meta di e presentacion di CFT a wordo logra, y cu e monster a haya un cara humano, y cu ‘ta necesario pa tin un organo manera CFT pa haci un control cu ta beneficia solamente pais Aruba’. NoticiaCla.com lo tin mas den e proximo dianan riba e presentacion interesante aki. Loke ta sigur, ta cu CFT a pone su fundeshi awe nochi, y cu e tey pa keda. Lesa e discurso completo aki.