ORANJESTAD – Minister di finanza di Aruba Angel Bermudez a keda sorprendi cu College Financieel Toezicht a publica nan reaccion (riba presupuesto 2015 di pais Aruba). E mandatario a confirma cu nan a haye na december, cu y ainda nan no a keda cla cu discusion interno riba e consehonan cu a wordo duna di CFT. Y pa wak si tin motibo y con ta incluy’e den e concepto di e presupuesto cu ta finalisando. Como tal e mandatario no kier a comenta mucho ya cu no ta custumber cu ta discuti un presupuesto tanten cu e no a wordo entrega na Staten. “Nos mes intern tin cu tuma decision riba dje” Bermudez a sigura NoticiaCla.com diaranson merdia.
CUMPLI CU 1 FEBRUARI
No obstante esey, toch e mandatario a laga algun punto los di e rapport basa riba insistencia di NoticiaCla.com. Entre nan, si gobierno ta kere di por cumpli cu e fecha cu CFT a pone di 1 februari proximo pa gobierno presenta un plan concreto cu medida, cu e mester tuma pa mehora e situacion financiero di Aruba. “Mi ta kere cu prome cu e fecha ey nos lo entrega e presupuesto na sr. Gobernador. Y den dje lo tin e maneho stipula cu nos lo hiba den e aña aki pa 2015 pa realisa e maneho y e presupuesto”. Bermudez a mustra cu ya caba segun gobierno di Aruba, den e presupuesto 2014, nan a inclui e puntonan ‘grandi’ di e maneho y e medidanan cu gobierno lo tuma e aña aki. Ta trata di e 24 puntonan (medida) cu a wordo menciona caba den e supletorio 2014. E aña aki ta forma parti di e asina yama meerjaren proyectie, y cu tambe a wordo ‘revisa’ door di e mesun CFT segun e mandatario. “Pues nos ta gewoon sigui e mesun liña di e maneho manera e la wordo stipula”.
CFT NO POR IMPONE FECHA
Pero Bermudez a mustra tambe si, cu no ta CFT ta stipula fecha pa cierto cosnan keda cla. “Fecha ta wordo stipula door di nos staatsregeling y otro leynan di comptabilidad etc,. Naturalmente ta asina cu ya caba nos ta laat cu e presupuesto 2015 pa motibo di henter e trayectoria di 2014 cu na final cu unico cos cu e la crea, ta masha hopi tempo” Bermudez a bisa. No obstante esey, segun Bermudez, gobierno lo cumpli cu e fecha ya cu nan lo entrega e presupuesto otro siman. “Nos ta den e final touch pa loke ta e concepto final, teniendo cuenta cu e reaccion cu nos a haya di CFT” Bermudez a bisa. “Lo mi keda hopi straña, si cierto momento atrobe lo bin un situacion caminda atrobe sr. Gobernador lo no firma (e presupuesto di) 2015, pasobra e no ta un concepto riba su mes.” Bermudez a bisa, refiriendo cu e ta parti di un liña di continuidad (meerjarenplan) segun a entrega esaki caba.
GOBIERNO RIBA ‘SOLIDARITEITS BELASTING Y PARA INDEXERING
CFT den e rapport (cu a keda publica ayera) ta menciona 4 conseho specifico (aanbeveling) unda cu nan ta bisa kico tur Aruba su gobierno por y mester haci pa logra reduci e situacion financiero malo. Entre nan tin varios tipo di impuesto cu CFT ta sugeri pa wordo implementa. Entre nan, tin e solidariteits belasting, paro di indexering y mas. E pregunta ta, si Bermudez ta positivo pa e medidanan aki wordo implementa. Segun e mandatario, tin diferente alternativa pa yega na e cumplimento di bo presupuesto. “IMF a bisa na 2013 cu si bo hisa BBO te na 6%, cu na 2015 bo ta cla cu bo deficit” Bermudez a bisa. Esey no a wordo scohi, pasobra e tabata mucho drastico. Cierto momento a bin cu maneho pa den tres aña, e medidanan tuma pa baha gasto y fomenta entrada, por logra na 2017 tin un presupuesto balansa. “Riba e ruta ey nos ta ainda” Bermudez a sigui bisa. Riba insistencia pa haya un contesta mas fiho, Bermudez e ora a contesta: ‘”Nos no a finalisa e evaluacion y reaccion di CFT. Nos ta tuma tur cos na serio. Y tur hende cu kier duna un conseho pa sanea nos situacion, nos ta tume y despues dicidi kico nos ta haci” Como tal segun Bermudez, no a dicidi ki tipo di medida ‘extra’ lo tuma ni si ta implementa e 4 consehonan di CFT. Pues tin cu warda un siman mas pa tende si nos ta bay haya ‘solidariteitsbelasting’ atrobe y cu si enberdad lo ‘para pago di indexering’.
GOBIERNO MARA PA PRESTA PLACA?
Riba e parti di prestamo, CFT den su rapport a stipula un maneho kico gobierno di Aruba tin cu haci pa fia placa den exterior. Riba esaki, Bermudez a bisa cu Aruba tin cierto bentana cu e (gobierno) por uza. Entre nan fia placa localmente, dentro di Reino y tambe riba tereno internacional. Tambe tin e di 4 cu St Maarten y Corsou ta gozando, cu ta a base di e consensus rijkswet, caminda Hulanda a fia nan placa contra interes di 1.6% (Aruba ta pagando su fiansanan na interes di 6%). “Pero e 1.6 ey bo ta haye ora cu bo entrega henter bo autoridad na Hulanda, bou di un consensus rijkswet. Esey nos no tin” Bermudez a recorda tur hende. Pa bo fia riba mercado internacional, bo mester enberdad haya aprobacion di conseho di minister di Reino. “Te cu aña pasa e la sosode y mi no ta wak pakico esey no ta factibel” Bermudez a bisa. Aruba ta determina riba cua mercado, lo haci cierto peticion di fiansa caminda cu ta busca esun mas beneficioso pa Aruba. “Si acaso mes, cu pa cualkier motibo cu Hulanda bisa cu ‘aworaki nos no por sostene bosonan pa bay mercado internacional’, nos ta keda semper cu e alternativa cu e local of dentro di Reino (p.e. na Corsou unda cu a haci cierto fianza aña pasa), ainda nos por acudi”, Bermudez a bisa cu siguransa.