Pakete propone pa Aruba no ta desvia mucho di esun di Hulanda

Pakete propone pa Aruba no ta desvia mucho di esun di Hulanda

Posted on 8/11/2020, 6:50 PM AST | Updated on 8/11/2020, 6:53 PM AST

ORANJESTAD – E consecuencia di e un luna di negosacion entre gobierno di Aruba y Hulanda, a pone cu varios di e ‘exigencianan’ cu Hulanda a presenta luna pasa como condicion pa Aruba haya mas placa, a mas bien haya un ‘otro nomber’ y algun revision di texto, pero cu den liña grandi, e esencia cu Hulanda a presenta, a keda intacto. Por lo menos segun e documentonan riba e tema, cu e portal aki tin den su poder. Aki por nota cu e.o. e asina yama Caribisch Hervormings Entiteit, awor ta bira Orgaan Hervorming & Herstel Aruba, (OHH), y cu envez di hinca Aruba den e RFT actual di St Maarten y Corsou, Aruba ta haya su propio Rijkswet, esta RAFT riba tereno di supervision financiero. Hecho ta, cu Aruba no a logra deshaci di e idea di Hulanda pa mara Aruba na e dos rijkswetnan. Despues di mira e contenido di e documento di 23 pagina, ta compronde declaracion di premier Evelyn Wever dialuna anochi, cu mucho no por a cambia, y no ta considera cu a haci un avance grandi, sino solamente algun punto minoritario. No ta conoci si Hulanda lo bay di acuerdo cu e proposicion aki, of si partidonan lo sigui discuti despues di diabierna. Hecho ta, cu diabierna no ta un deadline, pero solamente palabracion cu Aruba ta presenta su proposicion, pa Hulanda aproba of no. 

CAMBIONAN CHIKITO

Algun punto cu Aruba fundamentalmente no tabata di acuerdo, manera dolarisacion y aumento di edad di pensioen, a conoce un cambio chikito pero e esencia ta sigui na bida. Por ehempel, a logra berdad cu ta pusha e investigacion pa dolarisacion te 2022 envez di awor, y envez di aumenta edad di pensioen te 67 aña, ta hacie 66 aña na 2025. Berdad, cambia, pero no elimina. Un punto cu despues lo elabora mas extensor, ta e  Incorporacion di husticia bou capa di Reino cu ta non-negotiable

RIJKSWET SUPERVISION FINANCIERO SEPARA

Otro punt ocu Aruba no a logra kita ta pa nos cay bou di un rijkswet di supervision financiero. E unico cambio ta cu envez di hinca Aruba bou di e rijkswet di supervision financiero existente di Corsou y St Maarten (RFT), Aruba lo haya su propio rijkswet RAFT. Tambe loke Aruba tabata kier ta supervision limita pues riba cierto gastonan solamente, pero Hulanda no a aproba esey y lo tin supervision amplio.Aruba lo por fia na tasanan preferencial pa dos aña so (pasobra segun Hulanda, esey so nan ta autorisa pa duna) y solamente pa refinanciamento. Esaki mientras cu Corsou y St Maarten   por fia anytime. Loke si Aruba a logra ta pa bin cu un clausula di terminacion, basa riba cierto condicion cu Aruba mester cumpli cu ne. Entre nan, cu pa tres aña sigui, Aruba cumpli cu e RAFT, incluyendo registra un surplus di 1% cada aña, y acompaña pa rapport di accountant. Tambe Aruba ta logra cu por reemplaza CAFT cu un organo similar pero di Aruba. Y si Aruba logra cumpli cu e terminonan di e RAFT for di 2026, lo permiti Aruba termina e ley na 2029. 

ENTIDAD INDEPENDIENTE

E entidad anteriormente conoci como CHE (Caribisch Hervormings Entiteit) cu lo tin cu bay atende cu varios cos di Aruba, lo bira awor Orgaan Herstel en Hervorming (OHH) Aruba, y ta keda estableci pa medio di e rijkswet OHHA, pero lo ta valido pa solamente 6 aña. Tambe e asina yama Aanwijzingsbevoegheid ta keda serca  OHH y e ministernan Hulandes. No ta conoci si a logra cambia e constelacion di esnan cu ta forma parti di e entidad, den sentido cu un Arubiano lo por forma parti di esaki. 

LANDSPAKKET

Pa loke ta e landspakket, Hulanda no a aproba pa Parlamento di Aruba haya e autoridad/posibilidad pa aproba e contenido di e landspaket. Pues contrario na e peticion di Aruba, Parlamento di Aruba no ta haya derecho pa aproba e contenido prome. Esaki por ta tin di haber cu e sabor amargo cu Hulanda a keda cu ne, ora cu Parlamento di Aruba a cambia e contenido di e LAFT den un forma cu a laga Hulanda disgusta. Posiblemente esaki ta pa evita un ripiticion, Hulanda posiblemente kier evita un ripiticion. Keda pendiente pa mas informacion.