ORANJESTAD - Awe Banco Central di Aruba (BCA) a publica “State of the Economy” pa 2019. E publicacion aki ta duna un sinopsis di e desaroyonan economico local y internacional di e periodo aki. E puntonan mas importante relaciona cu e parti domestico ta presenta abou, incluyendo un resumen di e indicadornan economico principal.
CONTRACCION DI ECONOMIA NA 2019
Segun e ultimo “Economic Outlook” di BCA, ta estima cu den 2019 e economia di Aruba a experencia un contraccion economico real di 0,7 porciento. E desaceleracion den economia tabata primordialmente e resultado di debilidad continuo den consumo. Indicadornan di consumo manera credito bancario y benta di auto, ambos ta mustra un caida. Data disponibel ta indica resultadonan positivo den e sector turistico y alaves un empuhe den actividadnan di inversion. Actividadnan relata na turismo a keda fuerte, considerando cu data disponsibel riba cantidad di bishitante (si inclui of exclui bishitantenan di Venezuela) ta mustra un subida continua, mientras cu e duracion promedio di estadia tabata relativamente igual.
AUMENTO DI INFLACION Y E DEFICIT COMERCIAL
E tasa di inflacion promedio anual a crese for di 3,6 porciento na final di december 2018 te na 4,3 porciento na december 2019, debi principalmente na un aumento den prijs di cuminda y servicionan di comunicacion. E tasa di cambio real di e florin vis-à-vis e dollar Mericano a aumenta constantemente desde e prome trimester di 2018. Conforme cifranan di CBS, Aruba su deficit comercial a yega te na Afl. 2.119,1 miyon na december 2019, locual ta un aumento di Afl. 72,4 miyon (+3,4 porciento) compara cu e mesun periodo di e aña anterior. E factor cu a conduci na esaki ta aumento di importacion di materialnan relata na construccion.
SURPLUS RIBA CUENTA DI PAGO
E cuenta coriente di e balansa di pago a registra un surplus di Afl. 115,4 miyon durante 2019. E surplus aki ta representa un cambio substancial compara cu 2018, unda a nota un deficit di Afl. 38,9 miyon. E desaroyo positivo aki tabata prinicpalmente relata na e prestacion fuerte di e sector turistico cu a hisa e surplus riba e cuenta di servicio cu 3,9 porciento, combina cu un deficit mas chikito den e cuenta di entrada. E cuenta financiero a resulta den un prestamo netto na exterior di Afl. 104,8 miyon den 2019, cual ta contrario na e Afl. 44,2 miyon den prestamo netto for di exterior den e aña anterior.
Placa den circulacion a suma Afl. 4.569,4 miyon na fin di 2019, un crecemento di Afl. 191,8 miyon compara cu december 2018. E causa di e expansion aki tabata un subida di Afl. 255,4 miyon den e activa domestico netto, cual parcialmente a wordo mitiga pa un caida di Afl. 63,7 miyon den e reserva di divisa. E contraccion den reserva di divisa tabata relata na financiamento riba mercado local di pagonan riba prestamo priva ricibi for di no residentenan y compra di share for di no residentenan.
MEHORACION DI DEFICIT FINANCIERO
Gobierno di Aruba a registra un deficit financiero (a base di cash) di Afl. 3,1 miyon of 0,1 porciento di e PDB estima pa 2019, cual ta refleha un mehoracion di Afl. 42,1 miyon compara cu e aña anterior. E rebaho den e deficit financiero tabata debi na entradanan cu a subi cu 7,9 porciento, empuha pa aumentonan den tanto entradanan di impuesto como entradanan no relata na impuesto. E entradanan eleva di gobierno a wordo parcialmente mitiga pa un crecemento den gastonan (a base di cash) di 4,8 porciento. E ultimo tabata principalmente e resultado di un aumento den gastonan pa bienes y servicionan. Consequentemente, debe di gobierno a alcansa Afl. 4.318,3 miyon na fin di 2019, cu ta Afl. 19,2 miyon mas halto compara cu 2018. Mientras tanto, e tasa estima entre debe di gobierno y PDB a cay for di 75,0 porciento na fin di 2018 te na 72,9 porciento na fin di 2019.