ORANJESTAD - Durante e reunion di Corte diabierna ultimo pa instalacion di dos huez, abogado mr. Johan Sjiem Fat a hiba palabra na nomber di Ordo di Abogadonan. Den su discurso abogado Sjiem Fat a puntra atencion pa e asunto di con e trias politica, of separacion di podernan, ta funciona den nos comunidad. Ela haci esaki den luz di e sentencia na Hulanda den e caso di Urgenda.
SEPARACION DI PODER
E separacion di podernan ta un principio politico den forma cu un pais ta wordo goberna, caminda cu e poder legislativo, e poder ehecutivo y e poder hudicial di e pais ta wordo eherci pa diferente organonan autonomo y independiente di otro.
SENTENCIA URGENDA
Den e sentencia di Urgenda, e Corte Supremo di Hulanda a determina cu e Estado Hulandes tin e obligacion, a base di derechonan humano cu mester wordo respeta, pa tuma medidanan adicional contra di cambionan climatico peligroso. Scientificonan internacional ta di opinion cu e nivel di CO2 mester wordo reduci cu 25%. Gobierno Hulandes, sin basa su mes riba estudionan scientifico, a dicidi cu un reduccion menos rigoroso tambe ta aceptabel. Pero e fundacion medio-ambientalista Urgenda a bay corte, pa exihi cu gobierno ta atene su mes na e reduccion di 25%. Urgenda a haya razon te den Corte Supremo.
DISCUSION
E discusion cu a bin a base di e caso aki ta, cu si hueznan por obliga gobierno pa cambia maneho riba p.e. tereno di medio-ambiente asina rigoroso. Pero di con esaki ta asina relevante pa Aruba? Con e separacion di poder ta funcionando na Aruba? Tin critica di mandatarionan cu tin biaha hueznan ta sinta riba stul di gobierno? Tin inclinacion di parti di ministernan pa sinta riba stul di huez? Y con ta para cu casonan, cu fundacionnan ta lanta pa asuntonan di interes publico?
ABC
Abogado Sjiem Fat a usa como ehempel, e diferente casonan cu e fundacion ABC (Aruba Birdlife Conservation) a hiba contra gobierno, pa preveni construccionnan comercial den areanan di reserva natural segun ROP (Ruimtelijke Ontwikkelingsplan). Huez a duna e fundacion ABC razon, cu un mandatario di Medio-Ambiente no por duna opcion pa construccion di hotel y condominio den areanan cu ta reserva natural.
POLEMICA
E polemica ta sinembargo, si e ta na su lugar pa un huez permiti un grupo cu no ta scohi democraticamente, impedi accionnan contra di nos leynan vigente, mientras e mandatario en cuestion si ta democraticamente poni den e posicion ey. E separacion di podernan no ta funciona bon, of nos mester ta contento cu e poder hudicial por obliga un gobierno tene su mes na ley, y logrando asina cu futuro generacionnan tambe lo por disfruta di e tiki naturaleza cu a sobra riba nos isla?
CONTESTA
Contesta riba e preguntanan aki lo determina con nos estado di derecho ta sigui desaroya. Atake riba e confiansa cu tin den e poder hudicial ta mina funcionamento di nos estado di derecho. Pero den mesun liña, por bisa atake riba fundacionnan cu ta sirbi interes general pa laga gobierno tambe atene su mes na ley, ta mina e base di nos estado di derecho. Pero pa completa e panorama, impedi gobierno pa actua caminda cu interes general ta wordo perhudica door di fundacionnan cu no ta tene cuenta cu interes general, tambe mester ta parti di e discusion. Lesa e discurso completo di e abogado AKI.