ORANJESTAD - Den un carta pa Minister di Finanzas, Economia y Cultura, ATIA a expresa su preocupacion pa cu e proceso den cual e reforma fiscal ta tumando luga. Asina e gremio ta bisa den un comunicado diabierna atardi. ATIA ta sostene un reforma fiscal completamente, caminda ta cambia di un sistema domina pa impuestonan directo pa un sistema cu ta basa riba impuestonan indirecto. Un sistema fiscal basa riba impuestonan indirecto ta resulta di ta un sistema mas eficiente, caminda un base mas amplio ta contribui na e asina yama ‘fair share’. E sistema existente ta forma un impedimento den crecemento di nos economia y den creacion di oportunidadnan di trabouw pa nos Arubianonan. Ademas, mester tene na cuenta un departamento di cobra impuesto cu no ta funciona optimalmente, y un porcentahe basta halto di no-complimento pa cu obligacionan di impuesto, hopi biaha pa falta di identifica y controla di esunan cu no ta cumpli.
Preocupacionan:
Na prome lugar, e costonan pa cuidadanonan y empresanan relaciona cu e cambionan cu a wordo introduci 1 di juli 2018 y 1 di januari 2019, cual tawata entre otro un ahustacion den e leynan di BBO/BAZV/BAVP y un ahustacion den e grondbelasting, probablemente a wordo subestima pa gobierno. E grondbelasting a trese un costo substancial pa propiedadnan comercial di 50%, pero tambe e costonan relaciona cu e BBO/BAZV/BAVP cu no ta permiti pa aparece riba recibo sino mester wordo hinca den e prijs di productonan y servicionan ta pone un peso adicional riba comercio. E costonan di cambio den structura di prijs por a wordo absorbi e prome biaha cu a bin cu cambio, sinembargo, tin mas fase planea caminda e sistema di BBO/BAZV/BAVP por wordo cambia of hasta elimina por completo, cual lo resulta den 3 cambionan cu e comerciante mestera realisa den un periodo di apenas dos anja.
Na di dos lugar, no tin claridad den e cambionan cu lo bin den e sigiente fasenan di e reforma fiscal. E falta di claridad y comunicacion ta resulta den incertidumbre den nos economia, y si tin algo cu por ta peligroso pa un economia, ta incertidumbre. Incertidumbre ta crea un situacion caminda inversionan no ta wordo hasi, economia no ta crece, competitividad ta bai atras y oportunidadnan pa empleo ta keda atras.
Terceramente, falta di un imagen completo di loke e fasenan di e reforma fiscal lo ensera, ta implica cu cierto eficiencia lo no wordo alcansa y cu cierto medida lo mester wordo modifica durante otro fasenan. Pa e motibo aki, ATIA lo recomenda pa integra fase 2 te cu 4 den un reforma fiscal completo cu por wordo implementa un of dos anja despues cu e cuadro pa e reforma a wordo finalisa. Esaki lo duna gobierno suficiente tempo pa prepara e leynan y regulacionan necesario, y ademas suficiente tempo pa comunica e cambionan y e impacto na un forma adecuado na pueblo di Aruba.
Finalmente, e medidanan introduci den e prome fase no a atende cu e defectonan den e sistema di BBO/BAZV/BAVP. Por lo tanto, ya cu no tin un decision ainda riba con lo cambia e sistema di impuesto indirecto, ATIA ta recomenda pa laga e sistema manera ela funciona e ultimo 12 anjanan te ora cu ta asina leu pa implementa un reforma fiscal integral.