ORANJESTAD – “Tin espacio pa tuma medida pa reduci e deficit di 2018”. Esaki ta un di e observacionan di e colegio di supervision financiero di Aruba CAFT segun nan analisis di e raportahe di ehecucion di e di tres cuartal di gobierno. Cada cuartal gobierno mester presenta esaki na CAFT pa evalua e prestacion financiero. Y ta netamente for di e ultimo raportahe aki, segun CAFT, nan ta mira cu ta posibel pa ainda logra reduci e deficit, contrario na pensamento di gobierno, cu a bisa cu no ta posibel pa haci mucho mas. E rapport aki CAFT di 6 pagina a manda dia 26 di november ultimo pa gobierno di Aruba y a keda publica awe riba nan portal. Minister di Finanza Xiomara Ruiz Maduro a bisa NoticiaCla diahuebs atardi cu ora cu e bolbe di su biahe di trabou na Colombia, e lo atende cu e asunto aki y reacciona pa NoticiaCla.
RAPORTAHE PROTOCOL
Remarcable ta cu ta referi hopi na e protocol cera recientemente y con nan (CAFT) tin pensa di atene nan mes na dje y gobierno tambe. Entre e puntonan di importancia, CAFT ta recorda riba e acuerdo cu mester usa tur entradanan inespera (meevallers), pa reduci e deficit. Y como un di e prome logronan pa cu e protocol segun CAFT, nan lo desvia di e conseho anterior duna riba e presupuesto 2019, usando awor e acuerdo di e protocol pa loke ta e asunto di gastonan di personal manera presenta door di Gobierno. “Tur otro conseho (di e conseho incial), ta keda intacto”.
CERA COMPROMISONAN FINANCIERO
Un punto cu CAFT ta remarca cu “compara cu añanan anterior, e aña aki Gobierno a keda sera compromisonan financiero despues di oktober. Anteriormente tur aña tabata sera e administratie nan oktober. Fuera di esey, CAFT ta nota cu a sobra un suma cuantioso di 35 miyon, presupuesta pa haci inversion pero cu no a wordo usa ainda faltando tres luna prome cu aña caba. Cu esaki CAFT ta sugeri pa no usa esaki den e ultimo tres luna, y asina ‘depresupuesta’ esaki pa por yuda baha e gastonan.
IMPUESTO
Un punto cu a hala atencion di CAFT ta cu den e parti di impuesto directo, aki cos no a bay manera presupuesta, den sentido cu a ricibi menos na entrada compara cu aña pasa. Den e raportahe di cuartal, ta indica cu 58% di e ‘winstbelasting’ genera den e ultimo 3 cuartaal, ta igual na loke a realisa den e prespuesto pa e mesun period aña pasa. Aki CAFT ta nota cu e ‘winstbelasting’ finalmente a genera 26.3 miyon menos cu tabata presupuesta. Y mirando cu gobierno ta bisa cu esaki lo ta mescos e aña aki, CAFT ta spera un ‘tegenvaller’ di mas of menos 26 miyon. Pero si compara esaki cu e rapport di e di dos cuartal, esaki a aumenta cu 5 miyon. Y aki CAFT ta sugeri cu si haci extra esfuerso den e departamento di impuesto, cu por recobra e ‘loke falta’ ainda prome cu fin di aña.
IMPUESTO INDIRECTO
Pa loke ta impuesto indirecto y impuest o special (accijns), CAFT ta mira cu aki tabatin mas entrada cu a presupuesta inicialmente. Pero, mes momento e impuesto extra cu e medida nobo di juli como parti di e crisisheffing (BAVP) no a genera e loke a keda presupuesta y a tuma nota cu tabatin problema pa ehecuta esaki. Lesa e rapport completo AKI