ORANJESTAD – E sentencianan cu fiscal a pidi awe den corte pa e padrastro y mama di e dos criaturanan Rishandroh y Eugene, no a cay den bon tera pa mayoria di nos hendenan den comunidad, si tuma nota di e critica cu a bin riba rednan social for di merdia cu e peticion a keda conoci. Pa e padrastro Gabriel M a pidi 15 aña y tratamento obligatorio TBS, y pa e mama, 4 aña di cual 1 ta condicional. Specialmente pa esnan cu no conoce e concepto di TBS. Esnan cu si conoce e concepto, e sentencia tabata algo cu por a ‘biba cune’.
CRITICA DI COMUNIDAD
Unabez cu a publica e sentencianan pidi, e criticanan a cuminsa plama riba rednan social. Hendenan tabata disgusta, bisando cu no ta husto, cu e ta habri caminda pa mas hende comete crimen sin problema, cu mester a duna 15 aña pa cada un di e criaturanan cu a perde nan bida, cu si ta yiunan di e fiscal cu e sentencia lo ta diferente, cu hende a perde fe y speranza den husticia, cu nos muchanan no tin balor mas, etc etc. Pa e mama, e critica te hasta tabata pio, pasobra hopi a sinti cu e mama tabata mes of mas responsabel, pasobra e no a actua pa proteha su yiunan contra di e padrastro y (manera cu fiscal a bisa tambe), ta hacie asina complice di e asesinatonan.
COMPRONDE TBS
Tabata notable e ora cu e hecho cu hopi hende cu no conoce e concepto di TBS, nan ‘fuse a bula’, y a cuminsa fulmina contra nos sistema hudicial. Di otro banda esnan cu si ta na altura di TBS, a bisa cu nan por ‘biba cune’, pasobra nan sa cu dependiendo di e situacion, e persona por keda cera pa bida largo, sea ta den prison of den un facilidad, pero cu e libertad, e la perde pa semper. Pues tabata un cuestion di conoce e tema, pa por a husga. Ta algo tambe cu fiscal a purba di splica e famianan, cu na final a bin compronde, y asina a keda mas trankil.
ANTICIPANDO CRITICA Anticipando critica severo di publico y comunidad, e fiscal a haci su esfuerzo maximo pa splica e motivacion tras di un sentencia asina, e fiscal a tuma su tempo pa splica e bon y malo di un posibel sentencia. Dado momento e huez a irita mirando cu e fiscal tabata tuma su tempo, y tabata asina ‘come e tempo’ cu tabatin, treciendo e schedule den peliger. E fiscal a mustra e huez cu e por wel di no gusta, pero cu e si ta sinti cu e mester tuma su tempo pa splica e situacion, mirando e importancia di e caso. Y si esaki kier men surpasa e tempo, wel ta algo cu mester biba cune. “Pero cu tur respet sr huez, ami ta sinti cu mi tin cu tuma mi tempo pa duna e splicacion” e fiscal a bisa e huez.
RABIA Y RAZON
E fiscal a bisa cu e ta compronde cu hasta esnan cu no ta den corte y cu no sa tur e detayes di e caso, lo bisa cu e caso aki ta uno simpel: A mata dos criatura, y como tal mester duna castigo di morto of cadena perpetua. Pero segun e fiscal, ley no ta asina y ta su trabou pa tene cuenta cu tur partido, incluyendo e acusado. “Si un di boso familiarnan, Dios libra nos si, haya nan mes den un caso asina tambe boso lo kier pa nos tene cuenta cu esey” e fiscal a bisa, dirigiendo su mes na e famianan. Pues e la mustra cu pa duro cu e por zona, e mester tene tur aspecto den consideracion, cu tin biaha ta pone hende kere cu e sentencia no ta husto pa e crimen cometi.
TBS
A splica e concepto di TBS cu ta e fenomeno no conoci na Aruba ‘ainda’ esta di ‘ter beschikking stelling’, unda cu un persona ta haya tratamento special pa su problema psikico y psicologico. E fiscal a splica cu si den e caso aki duna un sentencia sin TBS, e no ta yuda e persona ni e comunidad, pasobra e ta hacie te hasta pio. A mustra cu si djies duna e persona un sentencia di prison, pa 10, 15 of 20 aña mes, ora cu e sali, e chens ta grandi cu e lo bay haci pio, pasobra e no a wordo trata pa su malesa. Y den e caso aki di Speeltuin, e padrastro no ta bon di cabez, y mester di ayudo. Si e sali mes despues di 20 aña, mirando su edad, e por haci mas pio ainda pasobra den prison, sin ayudo nan ta sali mas pio. Cu TBS, (cu su tratamento por ta minimal 10 aña), ta nifica cu banda di e castigo di prison, e ta haya tratamento pa su situacion. Y tanten cu e situacion no drecha, e persona en cuestion no ta sali liber. Y segun fiscal, den hopi caso, un persona nunca no ta drecha y como tal nunca mas e no ta sali liber. Y esey por ta e situacion den e caso aki tambe.