ORANJESTAD – Politiconan mester cambia nan forma di deal cu comercio. Asina comerciante Stephen Daal ta pensa. “E retonan logistico comercial no ta debi na comercio ‘poco’ etico –cu ta facil pa coregi-, sino na e leynan anticua, e aparente inhabilidad pa pasa leynan nobo, -pasobra e proceso legislativo ta parce di ta fiha riba perfeccion-, pa pasa ley cu ta cubri ‘tur scenario’”. Esey ta e realidad bruto, segun Daal, durante su discurso den e evento patrocina pa gobierno, esta ‘Small Business Event’ diasabra mainta. Daal tabata un di e oradonan pa e mainta, y a mustra cu mirando cu e mandatario encarga cu e evento esta Richard Arends ta un ‘vak’ minister, ta mas facil pa e compronde esaki compara cu e tipico politico cu ta dunabo un core core.
CADENA LOGISTICO EFICIENTE
Si e cadena logistico tabata eficiente, comercio lo no mester di tin un nivel halto di inventario. Y e sector priva lo no mester di 3 trahado pa e trabou di solamente uno. Asina Daal ta sigui describi e situacion comercial actual, y e problemanan cu tin rond di esaki. “Ta mi opinion fuerte cu comercio mester wordo laga liber. Afterall, ta comercio ta e pilar di tur economia na mundo y gobierno mester facilita y controla. Nada mas!” Daal a continua bisando. Mescos cu den e mundo medico y di medicina, e existencia di obstaculo no mester stroba bo metanan, pero mester ta un fuente di inspiracion mientras cu comprondiendo cu logistica ta cambiando constantemente, y cu nos mester actualisa nos mes cu e cambionan y no restringi nos mes pa nos ‘comfort zone’. Siguiendo cu e comparacion cu nos anatomia, Daal a mustra cu esnan cu ta scoge pa ta den logistica, mester pensa manera docter; nunca entrega y semper educa bo mes, investiga y haya solucionnan innovativo pa nos retonan.
ARUBA COMO HUB
Segun Daal, Aruba pa hopi aña a purba di promove su mes como un hub pa negoshi entre Latino America y Europa. “Como parti di esaki, e regulacion di zona franca y e automatisacion di douane a tuma lugar, te cierto sentido. “Aruba a auspicia hopi evento cu e speransa pa promove inversion. Y hopi organisacion a biaha pa exterior pa habri porta. Pero con bin e esfuersonan aki no a resulta de beneficio tangibel? Pakico nos no a mira companianan nobo y oportunidad di empleo?” Daal ta sigui bisa.
E motibonan segun Daal, ta multipel. Algun debi na e sector priva y otronan debi na gobierno. Algun ta den nos control y otronan no. Daal a opta pa enfoca riba esnan cu ta den nos control. Segun e comerciante, nos mester ta mas transparente y no pone e peso innecesario riba sector priva so. “Regulacion no mester ta un peso. Regulacion mester ta e ‘regla di wega, cla y transparente, pero no basa riba e facilidad di implementacion pa gobierno, of pa ignora e realidad comercial di nos mundo moderno” Daal a sigui bisa. Mescos cu entrepreneurs ta obliga pa adapta y siña, gobierno mester siña tambe pa eherce nan responsabilidad door di cambia nan metodo. “Sigura cu un importado ta pagando su impuesto corecto, no ta solamente verifica e carga. E meta por wordo logra tambe cu inspeccion di e documentonan financiero” Daal a sigui bisa. “Nos mester acepta tambe cu gobierno pa naturalesa ta hopi lento den cambia, y como tal, entrepreneurs mester no solamente ta eficiente den nan negoshi, pero mester hunga nan papel tambe den promove cambio, y e mester compromete cu gobierno pa splica, y tambe, -mi por ta asina directo-, pa bisa cu hopi biaha nos mester educa gobierno. Habri wowo (di gobierno) y educa nan, no mester wordo mira como algo negativo. E ta positivo ya cu nos tur ta boga pa mehoracion continuo.
INDEPENDISACION DI COMERCIO
Daal a finalisa bisando cu e ta un creyente firme di independisacion di comercio den tur sentido di palabra, y pa sigura cu e peso ta riba nan. Mientras cu entidadnan gubernamental mester tin e instrumento pa ehecuta nan trabou den un forma transparente y eficiente pa controla tur loke ta apropia. “Sancionnan significativo mester ta presente pa e sector publico. Esey lo ta un desincentivo pa comportacion no etico, ya cu sancion lo ta un recompensa pa e negoshinan ey opera na e nivel mas halto di integridad”. Lesa e discurso completo AKI.