Gouverneur: constitutionele vastlegging begrotingsregels

ORANJESTAD – Zoals was te verwachten, lag in de toespraak van de waarnemend Gouverneur Tromp-Yarzagaray ter gelegenheid van de opening van het parlementaire jaar, het accent op de begrotingsperikelen van de afgelopen maanden. In de toespraak, die zoals bekend wordt opgesteld door de ministerraad, werd ook uit de doeken gedaan hoe de regering die problemen het komende jaar het hoofd wil bieden. Zo komt er een nieuw beleid, waarmee de regering wil voorkomen dat in de toekomst zich eenzelfde ‘scenario’ kan voordoen. En hoewel de regering van mening is dat het kabinet en de Staten in hun recht stonden, zal er worden gewerkt aan het versterken van de banden en het herstel van aangetaste relaties.

Een voorbeeld van het nieuwe beleid is de vastlegging van begrotingsregels in de Staatsregeling van Aruba en de instelling van een begrotingskamer (Fiscal Council), die erop moet toezien dat de begrotingsregels door de regering worden nageleefd. De de Arubaanse regering zal 2 leden aanwijzen voor het nieuwe college, terwijl namens de Koninkrijksregering 1 lid zitting zal nemen. In het komende parlementaire jaar zal een aanvang worden gemaakt met het implementatietraject voor de constitutionele begrotingsregels en de instelling van de begrotingskamer.

Daarnaast is de regering bezig met het versterken van de voor een rechtsstaat noodzakelijke ‘checks and balances’ en de instituten die hierbij een belangrijke rol spelen. Hoge colleges zoals de Algemene Rekenkamer en de Raad van Advies, maar ook de rechterlijke macht moeten onafhankelijk kunnen functioneren, zonder enige druk van wie dan ook. De regering verwacht overigens van deze instanties zelf ook initiatieven om hun objectief en autonoom functioneren te waarborgen. Dat men dit doel wil ondersteunen, getuigt volgens de regering van de rechtsstatelijke volwassenheid van Aruba, dat ‘als voorbeeld kan dienen voor de wereld.’

In de toespraak haalde de regering weliswaar aan dat de parlementaire democratie is aangetast, maar tegelijk werd gepleit voor sterkere banden als deze ‘crisis’ eenmaal achter de rug is: “In de toespraak ter gelegenheid van de opening van het afgelopen parlementaire jaar werd diverse malen de staatkundige banden tussen de landen van het Koninkrijk aangehaald en werd erop gewezen dat onder meer de parlementaire controle van Aruba binnen die banden een belangrijke rol speelt. De gebeurtenissen van de afgelopen maanden kunnen niet onvermeld blijven. Instituten die actief werken aan verbetering, zijn niet statisch. Ze moeten zich aan de omstandigheden aanpassen om hun leden goed van dienst te kunnen zijn. Met alle vertrouwen in de veerkracht van het Koninkrijk en het respect tussen de landen van het Koninkrijk aan beide kanten van de Atlantische Oceaan, zal alle twijfel worden weggenomen die bij vele burgers in het Koninkrijk is gerezen over de toekomst van onze rechtsstaat en zullen we het vertrouwen in de bestaande instituties versterken. Dit zal leiden tot een Koninkrijk met sterkere onderlinge banden, met meer open communicatie en meer gezamenlijke besluitvorming. Misschien duurt het enige tijd voordat dit is gerealiseerd, maar uiteindelijk zal dit het hele Koninkrijk en alle inwoners van de verschillende landen van het Koninkrijk ten goede komen.”

Het is duidelijk dat de regering en de Staten onder de ‘crisis’ van de afgelopen maanden hebben geleden en de boodschap was dan ook dat er geen herhaling van zetten mocht komen. In de toespraak van vorig jaar kregen de leden van de Staten van Aruba de boodschap dat zij “als vertegenwoordigers van het volk onderdeel uitmaken van het hoogste constitutionele orgaan van Aruba. Zonder hen kan de regering niet functioneren en zonder hen zou Aruba niet in de huidige vorm bestaan.” Deze boodschap werd dinsdag door de regering herhaald: “De Staten van Aruba zijn het belangrijkste orgaan van het land Aruba, maar binnen de constitutionele rechtsorde van het Koninkrijk der Nederlanden. De incidenten die zich hebben voorgedaan mogen voor de 21 individuele leden van de Staten niet tot andere conclusies over hun taak en functie leiden. Daarom wordt er nogmaals een beroep op de Statenleden gedaan, om - als vertegenwoordigers van het volk – hun werk als wetgever en toezichthouder op de regering voort te zetten. Verschillen van mening houden niet een verdeeldheid van het volk in. De combinatie van vrijheid van meningsuiting en het aanvaarden van democratisch genomen besluiten is essentieel voor de stabiliteit van ons land als een actieve democratie en draagt bij aan zijn ontwikkeling.

Volgens de regering konden evenmin “de ogen en oren worden gesloten voor de discussie en de meningsverschillen over het financiele beleid en de inzet van constitutionele instrumenten zoals dat op dit moment gebeurt in Aruba en tussen de Arubaanse regering en die van Curacao, Sint Maarten en Nederland en de Koninrkijksregering.” Dat er plannen zouden zijn om “uit het Koninkrijk zou stappen”, werd door de regering ontkend: “Onze democratische overtuigingen en ons vertrouwens in de rechtsstaat van het Koninkrijk, waarvan we hebben gekozen om een deel van te zijn, is ons richtsnoer om duidelijkheid te krijgen in de relaties, een beter begrip te krijgen van de normen in het Koninkrijk en een versterking van de banden tussen de landen. Dit proces zal zijn tijd nemen,” aldus de regering.