ORANJESTAD – Algemene Rekenkamer di Aruba ta alerta cu e problemannan rond di fondonan di presupuesto no ta para nan so, pero ta parti di un problema mas amplio y persistente den maneho financiero di Pais Aruba. Asina e portal aruba.nu ta raporta. Segun Rekenkamer, e descubrimentonan ta mustra di nobo cu tin deficiencianan fundamental den maneho, supervision y rendicion di cuenta cu pa añanan no a wordo coregi suficientemente.
Esaki ta den e raporta “Buiten beeld, buiten controle”, publica diahuebs, unda cu Rekenkamer a investiga con fondonan di presupuesto di gobierno ta funciona. Rekenkamer a conclui cu fondonan di presupuesto, den nan forma actual, ta representa un riesgo pa transparencia, legalidad y control parlamentario.
E raporta ta coloca e problemannan aki claramento den un contexto mas amplio di añanan di maneho financiero debil dentro di gobierno Arubano. Rekenkamer ta referi na investigacionnan anterior tocante, entre otro, cuenta anual di Pais Aruba, entidadnan autonomo y proyectonan grandi di infraestructura.
Segun Rekenkamer, e mesun patronchinan ta sigui ripiti constantemente: cuenta anual atrasa, administracionnan incompleto, mecanismo di control deficiente y poco seguimiento gubernamental di recomendacionnan. Den e raporta ta menciona cu Pais Aruba “ta sigui aplicando e mesun practicanan den spera di logra resultado diferente”.
Landspakket
Rekenkamer ta conecta e problematica explicitamente tambe cu Landspakket Aruba, e programa di reformanan cu Aruba a acorda cu Hulanda despues di crisis di coronavirus a cambio di apoyo financiero. Dentro di e Landspakket, fortalecemento di maneho financiero ta uno di e tema centralnan. Segun Rekenkamer, su investigacionnan ta contribui na e proceso di mehoracion.
E critica ta toca directamente e discusion mas amplio tocante governance y supervision financiero dentro di Reino Hulandes. Den añanan reciente, tambe Colegio Aruba financieel toezicht (CAft) y Raad van Advies a señala repetidamente riesgonan rond di disciplina presupuestario, transparencia y calidad di reportahe financiero.
Den e raporta nobo, Rekenkamer ta indica cu fondonan di presupuesto poco a poco a keda mas afo di e proceso regular di presupuesto y rendicion di cuenta. Como resultado di esey, no tin un bista financiero completo y confiabel di gobierno.
AFECTA CONTROL DEMOCRATICO
Segun Rekenkamer, esaki no ta solamente un problema administrativo, pero tambe ta afecta e control democratico. Como consecuencia, Staten no semper tin informacion completo y na tempo tocante flujo di placa publico, mientras cu financieronan externo manera Hulanda y Union Europeo tin biaha informacion mas amplio cu Parlamento mes.
Rekenkamer ta alerta tambe cu Aruba hustamente awor ta para na un momento importante. Mientras gobierno ta trahando riba un Algemeen Investerings- en Ontwikkelingsfonds (AIOF) nobo, segun Rekenkamer tin peliger cu problemanan bieuw lo ripiti si governance, supervision y rendicion financiero no wordo mehora structuralmente prome.
Den su conclusionnan, Rekenkamer ta indica cu fondonan di presupuesto solamente por funciona si nan wordo regula estrictamente, maneha transparentemente y coloca bou di supervision fuerte di Parlamento. Sin e condicionnan basico ey, segun e raporta, nan no ta fortalece maneho financiero, pero ta forma un “amenasa structural” pa e sistema financiero di gobierno. Lesa e rapport completo AKI.